18 de dez de 2016

16 de dez de 2016

Curso en liña: Doce episodios da represión do galego

 
Está aberto xa o prazo de matrícula no curso en liña "Doce episodios da represión do galego", que coordino para a CIG-Ensino e a AS-PG. Desenvolverase do 9 ao 30 de xaneiro.

Os criterios de admisión son: primeiro, as persoas afiliadas a algunha das entidades organizadoras; despois, por orde de inscrición.

Ademais de desenvolver algún episodio coñecido, centrarémonos en aspectos menos divulgados sobre como se laminou a presenza pública do noso idioma. Algún deles será con información inédita.

Se vos interesar, tedes que procurar o nome do curso e solicitar praza nesta ligazón.

30 de nov de 2016

23 de nov de 2016

Música para a cuarta feira: Son Lux

Coñecina polo primeiro capítulo da terceira temporada de How to Get Away with Murder. Non digades que non soa fabulosamente:


11 de nov de 2016

Like a drunk in a midnight choir

Teño dous recordos de escoitar por vez primeira Leonard Cohen. A primeira de verdade non gardei o seu nome, mais si o impacto. Foi un sábado de mañá nalgún momento bretemoso da infancia. Diría que tiña dez anos, mais podería ter algún máis ou algún menos:



Mais na verdade cando caín apaixonado por Cohen foi nunha segunda coincidencia. Unha noite de sábado (non sei por que sempre o sábado), no segundo ano da carreira, botaran na 2 de TVE o filme Exotica, de Atom Egoyan. Unha das escenas irrompía con estes hipnóticos compases:



Daquela, internet existía, mais non existía para nada coma hoxe. Encontrar o autor dunha música de que gustabas e que só escoitaras puntualmente resultaba difícil. Mais lémbrome perfectamente de comentar cos amigos o día despois canto eu gustara desa canción. Todos os que o víramos ficamos chocados nese mesmo momento. Por fortuna, aí estaba o enciclopédico Roi, que nos deu o nome de Leonard Cohen e tamén nos contou anécdotas da súa vida.

Nos seguintes meses, nunha desas pequenas obsesións da xuventude, dei conseguido emprestados discos del e, mentres os gravaba en casetes, lía libros coas súas letras, como non hai tanto tamén se lían os libros coas letras de Bob Dylan. Cando logrei o meu primeiro salario fixo, ademais de comprar canto CD había no mercado de Silvio Rodríguez, varios de Cohen entraron na bolsa.

Todas estas cousas me veñen agora á cabeza, igual que me lembro de que nunca, por unhas razóns ou por outras, dei ido a ningún dos seus concertos. Xa non poderá ser.

10 de nov de 2016

2 de nov de 2016

Música para a cuarta feira: Rocío Dúrcal e Juan Gabriel

Non é das cancións que de pequeno escoitaba de Rocío Dúrcal cantando a ou con Juan Gabriel, mais esta faime moita graza:

26 de out de 2016

Música para a cuarta feira: Dakidarría, "Terra"

É unha canción con que traballo todos os cursos na materia de Lingua Galega e Literatura e que sempre ten un grande éxito entre a rapazada, con razón:



21 de out de 2016

Versos para a sexta feira: Joán Airas de Santiago




Era unha cantiga con máis estrofas ou era só esta que chegou até nós? O caso é que ten unha forza enorme:

Amei-vos sempre, amigo, e fiz-vos lealdade.
Se preguntar quiserdes en vosa puridade,
saberedes, amigo, que vos digo verdade;
ou, se falar houverdes con algún maldizente
e vos quiser, amigo, fazer de al entendente,
dizede-lhe que mente,
dizede-lhe que mente.

[A imaxe é un fotograma da versión de Ben Hur de 1925.]

19 de out de 2016

Música para a cuarta feira: Morat

Como me encantan, a pesar dalgunhas cousas estrañas que din nalgunhas das súas letras :) E que mágoa que os descubrise un par de días despois de estaren por Galiza neste verán!

O primeiro dos temas debín de escoitalo algo así como mil veces e o segundo vai no camiño:





14 de out de 2016

Versos para a sexta feira: Nuno Fernández Torneol

Moito se ten falado deste poema, sobre se era ou non era un exemplo de alba no trobadorismo galego, mais moito menos se debruzaron as e os críticos sobre as diferentes interpretacións do refrán, que nunha lectura previsíbel é "leda me ando eu", mais noutro senso tamén sería "leda mando eu". En calquera caso, é unha voz feminina que decide, que procura, que non se detén, que está advertida:

Levade, amigo, que dormides as manhanas frias.
Tódalas aves do mundo de amor diziam:
"Leda m'and'eu".

Levade, amigo, que dormíde-las frias manhanas.
Tódalas aves do mundo de amor cantavam:
"Leda m'and'eu".

Tódalas aves do mundo de amor cantavam,
do meu amor e do vosso i enmentavam:
"Leda m'and'eu".

Do meu amor e do vosso em mente haviam.
Vós lhe tolhestes os ramos em que siíam.:
"Leda m'and'eu".

Do meu amor e do vosso i enmentavam.
Vós lhi tolhestes os ramos em que pousavam.
"Leda m'and'eu".

Vós lhi tolhestes os ramos em que siíam
e lhi secastes as fontes em que bebiam.
"Leda m'and'eu".

Vós lhi tolhestes os ramos em que pousavam
e lhi secastes as fontes u se banhavam.
"Leda m'and'eu".

12 de out de 2016

10 de out de 2016

Galegocalantes e galegofalantes: reflexións e argumentos para a lingua


Estou no proceso de corrección de probas do libro Galegocalantes e galegofalantes, que sairá nun par de meses desde Xerais. O volume componse por un feixe de reflexións sobre a situación do noso idioma.

Igual que os meus outros títulos de tema sociolingüístico (En castellano no hay problema, Como falar e escribir en galego con corrección e fluidez, Como defenderes os teus dereitos lingüísticos) é unha obra de combate. De reflexión, con certeza. De argumentos, tamén. Mais, sobre todo, de activismo.

As fotos que aquí pendurei, de Xan G. Muras, corresponden á presentación en Santiago dunha das obras citadas: o manual práctico Como defenderes os teus dereitos lingüísticos. Foi no 24 de xullo de 2011. Aí estamos, de esquerda a dereita da primeira imaxe: Manuel Bragado, Carlos Outeiro, Dalila Dopazo, servidor e Anxo Louzao.

Fagamos valer os nosos dereitos! Galegofalantes, activémonos! Galegocalantes, unídevos!

9 de out de 2016

Ligazóns ao desvío para un nove de outubro

7 de out de 2016

Versos para a sexta feira: Fran Cortegoso traduce a Jean Genet

No seu corpo exhibe pesadas as cadeas do silencio.

Este desatado negro mariño do sal do teu mar.

A bailarina de xeo é o seu heroe do ar.

Falo, entre os dentes o ferro dourado das lanzas.




18 de set de 2016

E se tratamos as eleccións ao Parlamento de Galiza como eleccións ao Parlamento de Galiza?

Velaquí o artigo que publiquei no Sermos Galiza na pasada segunda feira, horas antes do debate na TVG:
Galeguizar a política galega
Un xornal publicou na pasada fin de semana que a campaña das eleccións galegas estaba a ter "un marcado carácter nacional". A miña alegría durou un segundo. A nación de que falaban non era a mesma que cantamos no noso himno.

Ademais, como se nos desen o parte do tempo, os medios de comunicación anuncian unha chuva constante, mesmo torrencial, de paracaidistas. Sánchez e Rajoy. Colau e Iglesias. Cantó e Rivera. Cada un destes nomes, e moitos máis, cos seus séquitos. Aterran, dinnos o que temos de facer e collen rumbo.

Non se trata só de falar das nosas cousas, mais non estaría mal darlles prioridade cando menos desta vez, que diso vai esta campaña. E se vemos o mundo con óptica galega? E se tratamos as eleccións ao Parlamento de Galiza como eleccións ao Parlamento de Galiza?

Oxalá o debate desta noite axude un pouquiño a galeguizar a política galega.

24 de ago de 2016

Cinema: Now you see me 2


Entretivérame coa primeira parte deste filme. Sabía que había que deixarse enganar e deixarse levar. Estaba disposto. Sen problema por iso. Que queren facerme crer que todos eses trucos de ilusionismo son posíbeis porque me explican antes outros que de verdade si que o son? Ok, entro no xogo. Mais polo menos divírtanme.

Porén, esta segunda parte resultoume frustrante. Aborrecida, excesivamente inverosímil no argumento e moitísimo máis previsíbel do que debería. A historia está sempre ao servizo dos efectos especiais e non os efectos especiais ao servizo da historia.

Nas actuacións, Morgan Freeman enche a pantalla, mais Daniel Radcliffe non me resulta convincente.

Como curiosidade lusófila, boa parte da metraxe rodouse en Macau.

22 de ago de 2016

A música que ouvín en Cuba neste verán

A primeira que poño escoiteina no Carnaval da Habana. A xente en xeral non bailaba moito mentres pasaba o desfile, mais cando tocou a vez desta canción... Ai, cando pasou esta canción, a festa disparouse!

Reparade no final, pois o de "China te la pongo en La Habana, La Habana te la pongo en China" tamén ten o seu interese histórico, pois ese país asiático é o principal fornecedor de Cuba nestes momentos para algúns sectores estratéxicos:


Case todo era música en castelán, mais na discoteca coñecida como "La Cueva", en Trinidad, tamén bailamos, con moitos yumas, esta marabilla de Sia:



Porén, a canción que máis se escoitaba en toda a parte, desde a xente nova que levaba altofalantes pola rúa até os taxis, pasando polos meniños que canturrean os temas de moda, era esta:



Outras que tamén se sentían de cando en cando:









Aínda non saíra este vídeo de Gente de Zona, cantando a Macarena con Los del Río, mais póñoo para que reparedes en que a partir do minuto 2, segundo 45, o lindo palacio que se ve detrás deles é o histórico Centro Galego. O clip é de hai dous días, mais a versión da canción si que soaba moitísimo.




Por último, dúas cancións que escoitamos nun espectáculo de drags. Ademais de La Lupe e Celia Cruz, outra diva en castelán pola que se ve que teñen especial querenza é Rocío Dúrcal.







Por último, puidemos asistir ao concerto que deu Haydée Milanés na Fábrica del Arte Cubano. Unha experiencia moi especial, aínda que, pola grande fileira de xente, non puidésemos velo completo:

4 de jul de 2016

Pausa videoblogueira

Comecei cunha paréntese na miña videocolumna semanal que previsibelmente se prolongará até comezos de setembro. Aproveitarei este tempo para facer moitas cousas, entre elas tamén tentar algunhas melloras técnicas no propio videoblogue.

Velaquí as que foron as primeiras dezaoitos colaboracións:



Se tes algunha suxestión temática para o que será o regreso, podes deixala nos comentarios.

29 de jun de 2016

E ti, de quen vés sendo?

Co sabio consello da profesora Patricia Arias Chachero, este ano no meu centro desenvolvemos unha interesante actividade de pesquisa sobre os alcumes do concello de Caldas de Reis e a súa contorna.

Foron centos e centos as fichas recollidas polo alumnado deste CPI. Todas elas darán pé a unha publicación específica para o ano próximo sobre os alcumes nesta localidade.

Unha forma divertida e diferente de nos achegarmos á realidade lingüística, cultural e tamén territorial do noso país.

24 de jun de 2016

Entrevistas e debates nesta campaña

Deixo a ligazón ás entrevistas e debates en que participei nesta campaña e que se poden consultar desde as redes. Ánimo nas horas que faltan! Recuperemos unha voz propia para Galiza, votemos BNG!







- "Carlos Callón, el optimista enamorado del diván" (La Voz de Galicia, 20 de xuño de 2016)

- Entrevista na TVG: "Galicia está se está o BNG" (16 de xuño de 2016)

- "Imos dar a sorpresa e inclinaremos a balanza para que remate o goberno tóxico de Rajoy" (La Opinión de A Coruña, 20 de xuño de 2016)

- Debate na TVG (15 de xuño de 2016)

- Debate na Radio Galega (gravado o 14 e emitido o 16 de xuño de 2016).

- Información sobre o debate na Radio Coruña - Cadena SER, no programa "El Coruñés Opina" (12 de xuño de 2016).

Por último, por se non o vistes, penduro tamén aquí o artigo "Voto útil, deputado inútil", que publiquei onte no La Voz de Galicia.

Forza e adiante!

18 de jun de 2016

Listas de reprodución sobre as xerais

Na miña canle de Youtube hai unha pequena lista de reprodución con cousas vencelladas ás xerais de 2016, que se pode consultar aquí:







Dentro desa escolla, non vos podedes perder de ningún xeito isto:




E xa sei que hai moito, moito, moito tempo, mais tamén está estoutra lista sobre as xerais de 2015:



Avante toda! Galiza quere voz propia!

15 de jun de 2016

#debateTVG

Podedes ver aquí a miña última intervención, de 45 segundos, no debate electoral en que participei hoxe. O debate completo pódese consultar nesta ligazón. Outro fragmento, aquí.


8 de jun de 2016

As cinco vogais do listísimo Carlos Callón


Carmen Santos, secretaria xeral de Podemos en Galiza, respondeu ao meu último vídeo, no cal eu afeaba que chamase o galego escrito como unha "lingua de laboratorio", entre outras cousas.

Hai varios aspectos das súas respostas -que circulan polas redes sociais- que debo contestar.

1º) O único que critiquei é que repita falacias que serven para desprestixiar o galego e que son tristemente coincidentes cos prexuízos fomentados polo PP.

É unha mágoa que o faga, mais está a tempo de aprender, de revisarse e de se decatar de que o que se di en público ten consecuencias.

Con todo, teño que dicir que me parece moi positivo que a secretaria de Podemos en Galiza, igual que o seu equivalente do PSOE, se exprese con normalidade en galego.

2º) Atribúeme que eu, ou "xente tan listísima como Callón", fago mofa das persoas que cometen faltas falando ou escribindo. De novo, prexulga.

Díxeno moitas veces (pode comprobalo en Google ou nos varios libros que publiquei): os nosos erros danlle nova vida ao galego. Non hai ninguén que pase de falar unha lingua mal a falala ben sen pasar por un longo camiño falándoa regular. Co galego, igual que co resto. Nin máis nin menos.

O noso é un idioma tan válido como calquera outro e que pode ter diferentes rexistros e niveis. O problema que a secretaria de Podemos en Galiza manifesta é que non acepta que o galego poida ter tamén un rexistro formal.

3º) Non deixa de ser curioso que, despois de me atribuír falsamente que eu me meto coa lingua que usan os demais, ela comece a criticar o meu galego, nun ton que resulta mesmo infantil: "A lo menos eu non teño que forzar unha pronunciación natural e teño as 7 vogais, xa lle gustaría a Callón" ou "Penso que igual tiñamos que darlle a Carlos Callón unhas clases de fonética, que lle fan moita faltiña..."

Imaxinemos que teño esa pronuncia tan pésima. O lóxico non sería animarme a mellorala e non facer burla pública?

4º) Continúa cun dos prexuízos máis rancios contra o galego. Di que a fonética propia do idioma de Galiza "é algo xenuíno que non se pode aprender, ou o tes ou non o tes porque naces e aprendes a falar na nosa lingua dende pequeniña".

Ben... Desde cando os idiomas non se poden aprender? Pásalle algo en concreto ao galego polo cal non poidamos aprender a pronunciar as súas sete vogais e si poidamos logralo coas mesmas sete do italiano ou as moitas máis que hai en francés ou inglés? Cal sería a consecuencia lóxica de tal razoamento? Unha fala só de uso familiar (e só de algunhas familias) e cada vez máis restrinxida. Moitas persoas non queremos iso.

Ao contrario, eu penso que o porvir do galego está nas persoas que hoxe aínda non o falan, mais que si saben do seu valor e que o aman. Tamén nas persoas que o falan como poden porque non tiveron as oportunidades e ferramentas da xeración da secretaria xeral de Podemos en Galiza, mais que tentan mellorar e merecen todo o apoio.

5º) Continúa a argumentar que o futuro do BNG está vinculado co do estándar do noso idioma. Abráiame que una tan intimamente ambas as cuestións. De calquera xeito, non sei se sabe que o actual presidente da Real Academia Galega é un home que milita en Esquerda Unida e que se cualifica a si mesmo como "españolista" e o anterior é militante en Anova. A Real Academia Galega é, desde hai trinta anos, o organismo encargado de propor as mudanzas no estándar do galego.

6º) A loita pola dignificación do idioma do país non é algo puramente cultural. Ao contrario, é un termómetro de como está a nosa riqueza, o noso recoñecemento político como nación, o noso desenvolvemento... Non é casualidade que os grandes inimigos da nosa lingua sexan os mesmos chuchóns da nosa riqueza. Mellor non darlles armas.

7º) Tamén repite moito que non deberiamos centrarnos nestas cousas e que non atacamos o PP. Esquece que o BNG leva trinta anos combatendo o PP e evitando que aplique as súas políticas sempre e en todo lugar no cal tivo ocasión. Está moi ben que outras forzas decidan sumarse, mais non debería utilizar esa cantarela como escusa para poder dicir calquera barbaridade sen ter réplica. Sen lingua non hai futuro.

3 de jun de 2016

A riqueza galega, para o pobo galego, non para os pseudopanameños!

Onte presentamos as liñas xerais do programa electoral do BNG-Nós para estas eleccións:







E hoxe participo nesta cea na Coruña. Porque queremos un país farturento!



2 de jun de 2016

Poesía sobre lingua (10): "Dos propios acentos tiveran vergonza"


A lingua tiveran
por lingua de escravos;
esqueceran os patrios acentos,
suidosos e brandos.

Dos propios acentos
tiveran vergonza;
de cautivos falaran palabras,
de servos e ilotas.

Deixaran os doces
acendos jocundos
por estrañas palabras de servos,
ignaros e escuros.

A nai, afrigida
da escura miseria,
os propios tomara
por gente estrangeira,
e espantada escuitara dos fillos
a plática serva.

(Eduardo Pondal)

26 de mai de 2016

Poesía sobre lingua (9): "Por mal que o faga"


O que escriba en gallego,
por mal que o faga,
pon algún grau de area
na moreada.
Porque di un dito:
axuntando pingotas
fórmase un cirio.

(Benito Losada, Soaces dun vello, 1886)

19 de mai de 2016

Poesía sobre lingua (8): "O noso idioma é a luz"



O noso idioma é a luz
que ilumina o noso ser.
Renunciar á nosa lingua
é semellante a morrer!

(Manuel María, Escolma de poetas de Outeiro de Rei)

17 de mai de 2016

Tres anotacións para o Día das Letras

O comentario desta semana en Sermos Galiza saíu máis longo do normal, mais hai razóns para que así sexa.

1ª anotación: Sobre dúas antoloxías de Manuel María e a lingua galega (A esencia máis nosa e O idioma é a vida).

2ª anotación: Unha anécdota que é máis que unha anécdota sobre o galego na xustiza.

3ª anotación: Cal foi o traballo en defensa do galego das e dos 23 representantes de Galiza no Congreso en Madrid durante esta última e breve lexislatura?



Vémonos na mani de Queremos Galego!

15 de mai de 2016

Ligazóns ao desvío para un quince de maio

  • "Atónito", Francisco Rodríguez. "Nin nos seis meses que houbo de lexislatura interviñeron os seis deputados e deputadas de En Marea o que, en dúas semanas, dous deputados-as do BNG de calquera das lexislaturas, entre 1996 e 2015." 
  • "Delincuentes con uniforme policial", Íñigo Sáenz de Ugarte. 
  • Espazo web da exposición "Galicia Cen". Desde esta ligazón pódese descargar en pdf o catálogo da exposición.
  • Un rapaz de once anos pasa horas illado nunha aula en Becerreá porque deixou en branco o exame da reválida, tal e como lle indicaran os pais. O castigo foi unha orde da inspección... Máis información nesta nova do La Voz de Galicia.
  • "A mãe da nossa língua está escondida no sótão?", Marco Neves.

12 de mai de 2016

Poesía sobre lingua (7): "Soneto a Xosefa Baamonde García"

Após a morte do ditador Francisco Franco, a lingua galega tardou máis tempo en ser recoñecida como legal que o PCE, a masonaría ou outros elementos que se consideran simbólicos da Transición. Non só iso. Mesmo cando xa se dicía que era oficial tamén había ataques serios contra a posibilidade do seu uso no ensino, na Administración ou nos medios. Nada que nos poida sorprender, pois aínda hoxe a declaración solemne da súa oficialidade está lonxe de se verificar na práctica.

Un dos exemplos paradigmáticos de como se produciu a acollida do idioma galego no réxime do 78 foi a cantidade de docentes que comezaron a recibir sancións polo feito de daren as aulas nesta lingua. Foi unha "represión democrática" que aínda está moi pouco estudada.

Manuel María escribiu un soneto en 1981 a unha destas mestras, a profesora no colexio de Dices, en Rois, Xosefa Baamonde García. En xaneiro dese ano suspendérona provisoriamente de emprego e parcialmente de soldo, co perigo de poder perder de xeito definitivo o seu traballo. O feito de que continuase a falar en galego a pesar do aviso da Inspección foi considerado como "inflexibilidad". Porén, o seu exemplo firme e as intensas mobilizacións sociais por parte do nacionalismo galego (coa incomprensión e ás veces aberta hostilidade dos partidos estatais, tamén dos considerados "de esquerdas") impediron que a represalia continuase.

Velaquí o poema, un testemuño moi valioso de onde vimos, de por que estamos como estamos e das forzas que debemos coller para darmos mudado o futuro:

Soneto a Xosefa Baamonde García

Pepa Baamonde, mestra valerosa,
semente escolmada, espello fiel,
recolleita de luz, fondo ronsel,
labarada incontíbel e poderosa.

Bandeira estremecida, fala nosa
feita de terra, orballo, lume e mel,
música, sudes, pobreza e caravel,
recendente e perfecta como a rosa.

Ti defende sempre a nosa herencia:
este idioma negado e perseguido
por séculos de odio e impotencia.

Pese ao medo, á agresión, á violencia:
ningún colonizador, ningún vendido
nos borrarán a lingua e a conciencia!

5 de mai de 2016

Poesía sobre lingua (6): "Porque a língua castelhana já em Portugal não reina"

Ben, en realidade isto non é exactamente poesía, senón teatro versificado. Mais vén moi ben para esta seccionciña que penduro ás quintas feiras.

O texto é o comezo da peza Contra si faz quem mal cuida, de Leonardo Saraiva Coutinho, que foi representada en Coimbra en 1644, moi pouquiño despois da Restauração da independencia portuguesa. A obra pódese consultar completa nesta ligazón.

Reparade no mapa que puxen como ilustración, que ten varias reproducións até aproximadamente 1600. Nel vense tanto "Mellid", "Mino" e "Bivero" para Galiza como "Lisbona" e "Avero" para Portugal. Son dous procesos comúns de deturpación da toponimia, coa diferenza de que un ficou interrompido axiña.

Nos versos que van a continuación é do máximo interese observarmos como, despois de seis décadas de dominación castelá, se fai necesario xustificar e defender a valía do portugués para todo tipo de obras. Aínda estaba afincado o hábito que facía que determinados rexistros ou determinadas personaxes debesen utilizar o castelán e non o portugués. Cumpría rebatelo, restaurar tamén a lingua propia. E fíxose.

Non é un magnífico exemplo das causas políticas que hai na proscrición do idioma natural dun país, de como collen forza os prexuízos lingüísticos, e de como a situación muda se existir verdadeira soberanía?

Sai o Castelhano.

Castelhano:

No salgo a pedir silencio
pera empezar la comedia,
mas antes vengo a reírme
de los que la representan
porque me han dicho que aquí
recitan por cosa nueva
una comedia famosa
en la lengua portuguesa.
Quién vio mayor disparate?
Pues de imperfecciones llena
silbada en vez de aplaudida
no puede ser que no sea.
Que esto de comedias sólo
(por ser la lengua más bella)
se debe a la castellana
como a reina de las lenguas.
Cosa de risa parece
que haya en portugués comedia!
Daquí me pongo a escucharla
pera burlarme de verla.

Sai o Português.
Por esta vez lhe suplico,
senhor Castelhano, queira
franquear-nos livre o teatro
por que comece a comédia
Contra si faz quem mal cuida,
comédia, al fim, portuguesa,
porque a língua castelhana
já em Portugal não reina,
quando a nossa, por suave,
por elegante e suprema,
a todas leva aventage
e sobre todas campea.

Castelhano:
Sí, mas no me habéis negar
que pera esto, es cosa cierta,
nacieron los castellanos,
que a todos la palma llevan.

Português
Será porque em Portugal
pera entrarem nas comédias
não se acha tanto vadio
como quantos tem Castela,
e não por falta de engenho,
nem da língua portuguesa,
pois não tem a castelhana
nenhum partido com ela.
Vejam-se livros antigos,
abram-se histórias modernas,
donde autores portugueses
(nessas antigas comédias)
logo que talvez queriam
que se introduzisse nelas
diabo, mouro, gentio,
bobo, fantasma, quimera
e outros redículos mais
desta semelhança mesma,
quasi sempre em castelhano
falavam desta maneira,
sendo o mais resto da obra
todo em língua portuguesa,
como se o mouro, diabo
bobo, fantasma, quimera,
só falassem castelhano,
por virem lá de Castela.

Castelhano
Por más, señor Portugués,
que acreditéis vuestra lengua,
pera esto que llaman cómico
la castellana es la reina.
Ha más bizarría que
ver salir echando piernas
un castellano, el cual entra
aderazando los guantes,
componiendo la melena,
consertandose el sombrero,
la capa de un lado suelta,
y luego puesto en tablado
en nuestra lengua materna
está dando con su gracia
alma a cuanto representan?

Português
Falar doçuras, amores,
dizer requebros, ternezas
recitar branduras, chistes,
descrever guerras, tormentas,
se tudo isto quereis ver
com propriedade e eloquência,
satisfeito ficareis
ouvindo agora a comédia,
ũa verdadeira história
das antigas portuguesas.
E quando não vos contente,
quiçá que somente seja
não por defeito da língua
mas por falta do poeta,
que disso pede perdão,
por ser esta a vez primeira
que solecita obrigar-vos
pera que aplausos mereça.

Vão-se.


4 de mai de 2016

De "idiomas muy respetables españoles" que non serven

Sobre este tipo de linguas falo no meu último comentario para Sermos Galiza, ao fío destas declaracións de Mariano Rajoy: "Cuando escuchamos que se suprimen las clases de inglés para poner idiomas muy respetables españoles creo que estamos cometiendo un error de grandes proporciones".

28 de abr de 2016

Poesía sobre lingua (5): "Deixamos morrer a fala"

Deixamos morrer a fala,
esquecemos o pasado.
E hai quen di que Galiza
moito leva progresado!

(Manuel María, Escolma de poetas de Outeiro de Rei, 1982)

26 de abr de 2016

Manuel María e a tribo incomprensíbel

Esta semana comecei en Sermos Galiza unha pequena serie de comentarios por volta deste noso poeta nacional, que ademais recibe merecida homenaxe neste ano polas Letras.


21 de abr de 2016

Poesía sobre lingua (4): "Quen poderá dun pobo envilecido borrar vergonza tanta?"


Dos pátridos acentos,
infames renegaran,
e tiveran parolas
de servos e de parias,
e as mólidas notas,
imbéciles trocaran
p'r uns escuros acentos de ferro
dunhas gentes estrañas.

Por palabras alleas
as súas propias deixaran,
tan doces e harmoniosas,
e garridas e brandas,
cal das súas furocas montesías
as falangueiras augas,
qu' a derregar descenden
os prados costentos e verdes da patria.

Quen poderá dun pobo envilecido
borrar vergonza tanta?

(Eduardo Pondal)

18 de abr de 2016

Por que A Mesa?

A Mesa fai 30 anos. Os días 18, 19 e 20 de abril de 1986, realizáronse unhas xornadas en Santiago de Compostela que concluíron coa creación da maior asociación cultural de Galiza. Como é que lle podemos dar os parabéns?

14 de abr de 2016

Poesía sobre lingua (3): "A fala", Lois Diéguez



A FALA

Perderte é ficar mudos,
matar a conciéncia popular,
esmorecer,
esvairse nunha Terra
sen froito e sen ledícia,
aguniar no tempo conquistado,
entregar o futuro ao nemigo.

Nen pistolas nen leis
poderán contra ti.
Sulagaremos as illas
onde te queren gardar.
Derrubaremos os museos
que están a construir
para ti.

(O ferro dos dias, Lois Diéguez, 1982)

10 de abr de 2016

Ligazóns ao desvío para un dez de abril

7 de abr de 2016

Poesía sobre lingua (2): "Diversos són els homes i diverses les parles", Salvador Espriu

Diversos són els homes i diverses les parles,
i han convingut molts noms a un sol amor.
La vella i fràgil plata esdevé tarda
parada en la claror damunt els camps.
La terra, amb paranys de mil fines orelles,
ha captivat els ocells de les cançons de l'aire.
Sí, comprèn-la i fes-la teva, també,
des de les oliveres,
l'alta i senzilla veritat de la presa veu del vent:
"Diverses són les parles i diversos els homes,
i convindran molts noms a un sol amor."

(Salvador Espriu, La pell de brau, 1960)

Penso que se entende ben, mais por aquí deixo a miña tradución:
Diversos son os homes e diversas as falas,
e conviñeron moitos nomes a un só amor.
A vella e fráxil prata convértese en tarde
parada na claridade sobre os campos.
A terra, con trampas de mil finas orellas,
cativou os paxaros das cancións do ar.
Si, compréndea e faina túa, tamén,
desde as oliveiras,
a alta e sinxela verdade da presa voz do vento:
"Diversas son as falas e diversos os homes,
e convirán moitos nomes a un só amor".

3 de abr de 2016

Ligazóns ao desvío para un tres de abril

31 de mar de 2016

Poesía sobre lingua (1): "Lingua que rexeitaron os meus pais", Antón Tovar

Desde hoxe, ás quintas feiras neste blogue subirei un poema sobre lingua, unha das vetas polas que é máis popular o grande escritor que homenaxeamos este ano coas Letras, Manuel María. Comezamos coa profundidade existencial de Antón Tovar:
"Lingua que rexeitaron os meus pais"

Borraran os letreiros dos camiños
cos ben amados nomes das antergas vilas,
dos silabarios das escolas algareiras
borraran o cantar humilde e puro
da língua popular.

Soio no escuro das lareiras
no apartado silencio dos labregos labios,
esquecida das espadas poderosas,
borboriñaba a nosa lingua triste.

Aferrollada fora coma unha delincuente.
As maos sen calos do traballo,
requintadas e doces, relixiosas,
enfeitadas co ouro dos aneis
roubados ó suor dos pobres
empurraran a lingua nobre e pura
a un cadafalso de vergoñas.
Meus pais, tamén, amados ignorantes,
obedecerán as ordes que o espadón
deborcara na poza de Galicia.

E, agora, veleiquí a xenreira xusta
dos mozos nobres e libertadores
tirando do pescozo da aforcada
o barazo inxusto, o odio do canalla.

Inda folguexas noiva bela,
inda tes verbas na túa gorxa magoada,
foguetes de carraxe pra cuspirlles
ós donos madrileños do billete,
da espada e maila cruz.

Inda tes folgos lingua enxebre
nos teus labios de moza asoballada,
lingua dos meus limiaos, dos meus antergos,
inda tes folgo pra bica-los meus ensoños.

Estás agora viva nos meus beizos fondos,
estás agora viva nos meus dedos de home
e acariñando vou teu corpo rebrincante
que ten ás de bolboreta nas palabras.

(Antón Tovar, Calados esconxuros)

28 de mar de 2016

1.841

A materia optativa de portugués como "segunda lingua estranxeira" avanza en Galiza. Porén, os seus 1.841 estudantes non chegan a representar nin o 1,5% do alumnado de secundaria no curso 2015/16. Disto vai o comentario desta semana no Sermos:

27 de mar de 2016

Ligazóns ao desvío para un vinte e sete de marzo

25 de mar de 2016

Motivos ha de ter...


Que aquel deixa seu natal curruncho
e fóra dos seus eidos pon os pés,
cando troca o seguro polo incerto,
motivos ha de ter!
(Manuel Curros Enríquez)

tes que entender.
que ninguén pon os seus fillos nun barco
salvo que a auga sexa máis segura que a terra
(Warsan Shire)
 

[Fotografía tirada de @PrincipeMarsupia.]

22 de mar de 2016

Foi o Día da Poesía


Onte as redes sociais en Galiza estiveron sobre todo a divulgar diferentes poemas de Manuel María, a quen homenaxeamos este ano nas Letras. Eu tamén puxen o meu pequeno gran de area, tanto polo que subín como polos dous lindísimos que lle rechiei a Paulo Filgueiras Fachal.

Ademais, aproveitei para subir á miña páxina en Facebook dous textos con dúas consideracións diferentes da poesía. Unha, contrariando as súas posibilidades, fíxoa un dos maiores poetas do século XX; a outra, defendendo a súa utilidade contemporánea, asínaa un fecundo ensaísta. Velaquí as penduro, tamén:
Como a música, o verso é limitado por leis rítmicas, que, ainda que não sejam as leis rígidas do verso regular, existem todavia como resguardos, coacções, dispositivos automáticos de opressão e castigo. Na prosa falamos livres.
(Fernando Pessoa, Livro do Desassossego)

A coñecida frase de Adorno necesitaría, pois, unha corrección: non é a poesía o que é imposíbel após Auschwitz, senón a prosa. A prosa realista fracasa onde triunfa a evocación poética da inaturábel atmosfera dun campo. Isto é, cando Adorno declara que a poesía é imposíbel (ou, máis ben, "bárbara") após Auschwitz, esta imposibilidade é habilitadora: a poesía trata sempre, por definición, sobre algo que non pode ser nomeado de forma directa, só aludido.
(Slavoj Žižek, Violencia)

21 de mar de 2016

20 de mar de 2016

Ligazóns ao desvío para un vinte de marzo

14 de mar de 2016

Houbo un comezo

No curso 2015/16 fanse 50 anos da primeira vez que o galego entrou no ensino regrado. Foi como materia optativa no último curso de Filoloxía Románica. Que mudou neste tempo?



Recordade que estes comentarios que publico ás segundas feiras se poden seguir no semanario Sermos Galiza e en Youtube.com/CarlosCallon.

7 de mar de 2016

Bicos

Velaquí o comentario desta semana en Sermos Galiza:



Lémbrovos que vos podedes suscribir á miña canle Youtube.com/CarlosCallon, tanto para estes artigos como para outros contidos que irei pendurando.

Saudiños!

29 de fev de 2016

BNG 2017

Velaquí o primeiro comentario, dos que irei pendurando ás segundas feiras. Mellorará tecnicamente devagariño ;)



Vaise poder consultar puntualmente en Sermos Galiza e na canle Youtube.com/CarlosCallon, á cal vos animo a que vos subscribades, pois tamén lle irei subindo algún outro contido diferente.

27 de fev de 2016

Ás segundas no Sermos dixital

A próxima segunda feira, 29 de febreiro, iniciarei un novo proxecto, de vídeo-opinións, que pendurarei semanalmente na miña canle en Youtube (youtube.com/carloscallon) e tamén no xornal dixital Sermos Galiza. Desenvolvo un pouquiño o tema nesta entrevista que me fixo María Obelleiro.

Ás segundas, vémonos no Sermos!




25 de fev de 2016

E a profesión de Rosalía era...

A profesión de Rosalía era... gobernar a súa propia casa. Ou polo menos así o dicía a súa cédula persoal (o DNI do XIX, vaia), no ano antes da súa morte.

Rosalía de Castro xa publicara neses momentos case toda a prolífica obra que lle coñecemos, mais cargaba co pecado orixinal de nacer muller.

A foto, malísima, é miña. Podedes ver o documento, sen flash que incordie, na Casa de Rosalía na Matanza.