16 de jul de 2017

As Mocidades da Mesa: vinte e un anos e un día


No 15 de xullo de 1996 fundabamos as Mocidades da Mesa pola Normalización Lingüística. Non temos ningunha foto desa xuntanza, nin doutras que viñeron, así que penduro unha en que saímos tres das persoas asiduas: Román Rodríguez, Elsa Quintas e servidor. Buscarei máis!

Fixéramos moitas campañas, algunhas manis e pasáramolo ben dando a batalla.

Viva a lingua galega!

14 de jul de 2017

Isto está en galego?

Nos últimos meses tiven que lle pedir catro veces á Deputación da Coruña que me entregase un expediente completo en galego.

Nalgunhas das primeiras veces fun conseguindo que me traducisen cousas. Dígoo por ver algún lado positivo.

Acabo de recibir a resposta á cuarta petición. Dinme que xa teño todo en galego e que non teñen que facer máis. Déixovos capturas de varios deses documentos, a ver que vos parece, se xa están en galego ou non.

O máis doloroso é que é nas áreas de Cultura e Normalización Lingüística (nin máis nin menos que nesas!), xestionadas polo BNG, organización á cal non fai falta que diga canto se lle debe na defensa e promoción do noso idioma.

Que estean a acontecer este tipo de cousas, e moitas outras que denunciaba Nel Vidal hai pouco nun valente artigo, dannos síntomas dunha situación preocupante, que cómpre atender.

Como xa levo moito tempo dicíndoo internamente e todo son ouvidos xordos, comezo a dicilo en público.

Rectifiquemos!









13 de jul de 2017

Axenda para as próximas semanas


Por se vos coincidir e apetecer, nas próximas semanas participarei nos seguintes actos:

18 de xullo, 20 h., na libraría Andel de Vigo, palestra "Somos galegas e galegos por obra e graza do idioma". Organiza o BNG da localidade.

21 de xullo, 11.30 h., na Facultade de Filoloxía da Coruña, acto de defensa da tese de doutoramento As relacións sexoafectivas intermasculinas e interfemininas no trobadorismo galego.

25 de xullo, á tarde, no Festigal en Santiago de Compostela, Nacho Taibo e eu conversamos sobre os libros Os tres de nunca e Galegocalantes e galegofalantes.

2 de agosto, 19.45 h., na Feira do Libro da Coruña, conversamos con Manuel Bragado sobre Galegocalantes e galegofalantes.

5 de jul de 2017

Un artigo imprescindíbel

Este texto de Nel Vidal é FUNDAMENTAL. Ou reencamiñamos estas situacións ou haberá que dar a batalla da lingua por perdida. Así de claro. Estamos dispostas e dispostos?

"Política lingüística de xirasol", Nel Vidal

Á ensalada hai que lle botar aceite do bo, pero as croquetas pódense fritir en aceite do barato. De oliva, do bo, e de xirasol, do barato, que é o mesmo que dicir do malo, do cativo. Así é como sempre se diferenciou o aceite na miña casa. Por iso me chama a atención, cando almorzo pola mañá, que as galletas publiciten vistosamente no seu paquete que están feitas con aceite de xirasol. E por que ese empeño en que saiba, xa cando as vou mercar, que levan produto cativeiro? Pois porque seica xa hai outro peor, o de palma, que ese si que é malo malo.

Xa ves, para que algo deixe de ser malo, non ten por que mellorar. Abonda con que se cree algo peor. E seica coas cousas da lingua estamos en tempos en que o menos malo xa ben nos ten que valer. Así que, non te queixes porque sexa malo, que xa sabes que podía ser peor!

Se antes nos laiabamos do bilingüismo enredante, agora poñémolo en valor, que, a ver, polo menos tamén está en galego, non? Se agora obrigan a publicar todas as convocatorias de subvencións en castelán, para non “escurecer”, tampouco será para tanto, que polo menos non prohiben que tamén teñan unha versión en galego. Se mesmo lles chamamos dinamización lingüística ás actividades culturais con tal de que estean en galego e apoiamos que se fagan convocatorias de subvencións para, cos cartos da lingua, convocar certames literarios ou facer folletos (pero na nosa lingua, eh!). Non, se a política lingüística fraguiana tampouco debía estar tan mal, que a baixa intensidade sempre foi mellor que o amortuxamento ou o repregamento.

A acción e o interese pola posta en valor e o uso normalizado do galego sempre dependeu daquelas persoas activistas social ou politicamente organizadas. E son, somos, quen agora temos que loitar para procurar evitar que mesmo haxa institucións gobernadas polo nacionalismo en que a páxina web non teña versión en galego, que defendan xudicialmente que non teñen por que ter competencias en normalización lingüística ou que contraten servizos de atención telefónica en que se lle nega á cidadanía a atención na lingua propia do país. E si, iso está a pasar.

Son, somos nós quen nos temos que queixar e procurar evitar que nesas institucións nin sequera se cumpra a lexislación de mínimos cualificada de raquítica. Que a sinalización de obras ou estradas exclúa o galego. Que os pregos de contratación se fagan en castelán. Que a música en galego quede secundarizada nas festas e festivais. Que se desprace (ou desprece) o traballo técnico pola normalización lingüística. Que nin pola cabeza de ninguén pase fixar criterios idiomáticos para contratar servizos, mercar equipamentos ou encargar programas informáticos. Que o galego estea invisibilizado en campionatos deportivos ou campamentos xuvenís. Que nin haxa área política nin técnica específicas para a planificación e intervención na procura da mellora do uso e prestixio da lingua... Porque se esas persoas se desactivan, nos desactivamos, a pasividade e deixazón de organizacións e entidades vai ir, aínda, a máis.

E seguro que non queremos conformarnos coa política lingüística de xirasol, verdade? Aínda que nola poñan con apelido galego e aínda que nos digan que a mala mala é a de palma, unha mellor política lingüística teremos que desenvolver para o presente e futuro do noso idioma.

12 de jun de 2017

Ao coidado da directora do CEIP Santa Irene, Porto do Son

Señora directora:

Tiven coñecemento a través das redes sociais dunha carta, asinada por vostede no pasado 6 de xuño, na cal xustifica que se lle desconten puntos a unha alumna de primaria por usar "Galiza" no caderno e nun exame da materia de Ciencias Sociais.

Dun punto de vista lingüístico, considerar erróneo "Galiza" non se sustenta. A propia Real Academia Galega, que é a que ten nestes momentos a potestade para estabelecer a norma oficial do noso idioma, considéraa unha "forma lexitimamente galega". Así mesmo, moitas e moitos lingüistas constatamos a través dos nosos estudos que, se non for por razóns de presión política, ninguén dubidaría que a única forma válida e xenuína para designar o noso país en galego é esa. Mais, como vostede moi ben coñece, se non for tamén por razóns de presión política, o noso idioma tería unha situación máis saudábel que a que ten, por exemplo no ensino.

O problema neste caso non é de Gramática Histórica, senón de pedagoxía e, sobre todo, de liberdade de expresión, máis grave cando se pretende sancionar unha menor nun centro de ensino, un espazo que debería acoller a pluralidade e a diversidade, e fomentar que cada persoa conforme en liberdade o seu pensamento. Aquí réstanse puntos por usar unha forma correcta, vixente e acertada; é unha utilización que, ademais, amosa un bo coñecemento do xenio do idioma por parte da alumna, que vai máis alá da abafante presión castelanizadora.

Cando, na súa carta, vostede leva a argumentación ao terreo xurídico-político é cando comprobamos a causa verdadeira desta discriminación: é unha imposición ideolóxica mal camuflada de hipercorrección lingüística (primeiro) e de falta nin máis nin menos que legal (despois), cunha equiparación grotesca entre un caderno de primaria e o DOG.

Como docente, non podo máis que preguntarme que acontecería se ese modo de proceder de restar puntos con informes xurídico-políticos se estendese a todos os ámbitos do ensino. Pensemos só no campo da Xeografía. Debemos restar puntos cada vez que alguén poña "Estados Unidos" e non a única forma oficial na súa tradución, "Estados Unidos de América"; "Brasil" e non "República Federativa do Brasil"; "Venezuela" e non "República Bolivariana de Venezuela", e así por diante? Que facemos, señora directora, co "Reino Unido da Gran Bretaña e Irlanda do Norte"? Até onde poderiamos chegar con ese seu proceder?

A situación aínda se complica nalgúns casos paralelos. Galiza non está recoñecida na lexislación actual máis que como "Comunidade Autónoma" ou "nacionalidade". Que facemos coa obra de Rosalía de Castro, en que a considera "patria"? E cando Alfredo Brañas a chama "nación sometida"? Ben sei que esas non eran formas legais tampouco neses seus tempos, mais estamos a abordar figuras que usaron os termos dese xeito e cuxa obra tamén entra nos currículos. Corrixímolos, censurámolos ou censuramos só o alumnado que utilice esas formas?

Acontece tamén que, como todo o humano muda, achamos disposicións legais (si, legais!) que no século XIX prohiben o galego denominándoo lingua ou fala "del país". Como actuamos nese caso, se Galiza non está recoñecida xudiricamente como "país"? Simplemente obviamos que o galego estivo perseguido ou mudamos a redacción por "lengua de la futura comunidad autónoma"? Que facemos, tamén, cando no himno oficial se lle chama "nazón"? E que faremos, con certeza, se unha alumna ou un alumno falar do "queixo do país"? Deberiamos ir pedindo informes xurídicos para todos estes casos? Daremos abasto?

Seguindo tamén a lóxica da súa sanción, cómpre preguntármonos que debemos facer cada vez que apareza o termo "Galiza" ao longo da Historia. Daniel Castelao, que foi membro numerario da Academia Galega, mesmo escribiu un libro fundamental titulado Sempre en Galiza. Debemos modificar a obra de Castelao ou debemos restarlle puntos aos estudantes cada vez que nolo citen? E que facemos, señora directora, co "Consello de Galiza"?

Estará a pensar que nestes últimos casos son "nacionalistas radicais", mais o problema non para de se ensarillar... Cumpriría chamarlle a atención a Sandra Ortega, presidenta da Fundación Paideia Galiza? E como obramos co profesorado que utilizamos exclusivamente a forma Galiza nas nosas aulas? E cos libros de texto que fan iso mesmo? E co único semanario impreso que existe no noso idioma? Que ficaría após toda esa abrasión? Onde terminaría a caza de bruxas?

En fin. A través deste correo electrónico, demándolle que rectifique a sanción, que pidan desculpas á meniña afectada e á súa familia e, xa que lle deu amparo a unha grave situación de imposición ideolóxica que atenta contra a convivencia, que reconsidere a súa continuidade no cargo.

Cumprimentos cordiais,



Carlos Callón
Profesor de Lingua Galega e Literatura e Xeografía e Historia.
Presidente de Honra da Mesa pola Normalización Lingüística.

[A imaxe foi baixada das redes sociais, no meu caso a partir do perfil de Séchu Sende no Facebook.]

1 de jun de 2017

Vémonos no 6 de xuño en Ourense!

Na sexta feira 9 de xuño conversamos en Ourense sobre a situación do idioma e de como nos corresponsabilizarmos do seu futuro. Estades convidadas e convidados!

16 de mai de 2017

Na véspera das Letras, falamos sobre Galegocalantes e galegofalantes


Na pasada Feira do Libro de Santiago de Compostela realizamos a presentación do meu último título, Galegocalantes e galegofalantes. Foi un acto que vivín como moi especial, pola calorosa acollida do público que alí se congregou, e polas palabras do editor Manuel Bragado, do fotógrafo Xan G. Muras e da artista e profesora Tereixa Novo.

Desde a histórica Agrupación Cultural O Galo convidáronme a dar hoxe na Libraría Pedreira, tamén en Santiago de Compostela (xa sabedes, na rúa do Home Santo) unha conferencia sobre o idioma que teña como punto de partida os Galegocalantes e galegofalantes. Neste acto de hoxe ás 20.30 estarei acompañado por Mercedes Espiño (da A. C. O Galo e ex dirixente da Mesa pola Normalización Lingüística) e Marcos Maceira (actual presidente da Mesa e ex presidente da A. C. O Galo).

Vémonos alí e pomos ideas en común?

[A foto, de Xaime Bello, pertence á presentación da semana pasada en Ferrol.]