Os pesimistas tamén se enganan

Os pesimistas tamén se enganan

Cando nos detemos a pensar sobre o pasado, o presente e o futuro do galego, hai dúas preguntas fundamentais que temos que nos facer en voz alta. A primeira, por que o idioma nado para ser o natural da Galiza -de aí o seu nome: galego- non deu consolidado até o momento o seu espazo social. A segunda, por que unha fala reprimida fisicamente por séculos nas escolas (ao menos de 1543 a 1980, como documentamos no Libro negro da lingua galega), afastada dos templos (nunha exclusión que non padeceron catalán nin vasco) e desprovista de todo auxilio institucional durante medio milenio conseguiu sobrevivir e mesmo aspira a deixar atrás todos os confinamentos.

Houbo varias bocas agoireiras que, xeración tras xeración, pregoaron o inminente fin do noso idioma e lle cantaron os responsos: "está llamado a desaparecer" (1877), "el  dialecto ha desaparecido" (1888), "que huye, que se esconde, que se fusiona, se bastardea, se muere" (1888), "un paso más y la lengua gallega desaparece" (1906), e tantas outras profecías anunciadas por persoas que xa van alá, en canto a lingua continúa acesa nas bocas e nos corazóns. Do mesmo xeito que naqueles filmes de serie B en que se dá por morta e sepultada unha persoa e surte unha man vitoriosa de entre a terra remexida, así a proscrita "lingua B" dá a sorpresa e rexorde cando pouca xente a agardaba. Tanxugueirízase.

Esta constatación, que é tamén un voto esperanzado nun destino por labrar, non cae na negación dunha realidade de “emerxencia lingüística”, como ben sinalou nestas páxinas Marcos Maceira. Ninguén pode desmentir a crúa hemorraxia de falantes que nos lembra o inquérito de Sondaxe, nin que no ano 2022 perduran vetos impropios destes tempos. A situación máis grave dáse no ensino, cun decreto de “plurilingüismo” cuxos efectos lesivos saltan á vista en todos os estudos que se publican. O que en 2009 era advertencia, hoxe é confirmación.

A evolución do galego non ten nada de especial dun punto de vista sociolingüístico: pode florecer ou recuar segundo foren as políticas das administracións. Nin máis nin menos. Do mesmo xeito que outros idiomas que estiveron en risco e se recuperaron, o da Galiza pode deixar atrás a precariedade se se tomaren as medidas. Nin o Goberno galego nin a inmensa maioría dos concellos van hoxe nesa dirección. Oxalá muden o rumbo e que non venzan os dos responsos.

(Publicado no xornal La Voz de Galicia no pasado sábado, 12 de marzo de 2022).

Ligazóns ao desvío para un vinte e catro de decembro

Aproveito para vos desexar moi boas festas!

• O PP nega que o galego teña os mesmos dereitos que o castelán, o éuscaro e o catalán.
• "Queremos galego xa!" Cibrán Arxibai divulga o vídeo que realizaron desde o EEI Barrionovo, en Arteixo. 
• Prolingua denuncia a exclusión do galego na exposición "In tempore sueborum".

Na véspera das Letras, falamos sobre Galegocalantes e galegofalantes

Na pasada Feira do Libro de Santiago de Compostela realizamos a presentación do meu último título, Galegocalantes e galegofalantes. Foi un acto que vivín como moi especial, pola calorosa acollida do público que alí se congregou, e polas palabras do editor Manuel Bragado, do fotógrafo Xan G. Muras e da artista e profesora Tereixa Novo.

Desde a histórica Agrupación Cultural O Galo convidáronme a dar hoxe na Libraría Pedreira, tamén en Santiago de Compostela (xa sabedes, na rúa do Home Santo) unha conferencia sobre o idioma que teña como punto de partida os Galegocalantes e galegofalantes. Neste acto de hoxe ás 20.30 estarei acompañado por Mercedes Espiño (da A. C. O Galo e ex dirixente da Mesa pola Normalización Lingüística) e Marcos Maceira (actual presidente da Mesa e ex presidente da A. C. O Galo).

Vémonos alí e pomos ideas en común?

[A foto, de Xaime Bello, pertence á presentación da semana pasada en Ferrol.]

Ligazóns ao desvío para un catro de decembro

• "Fidel", Eduardo Galeano.
• "O 'cóctel' LOMCE máis 'decretazo' marxina o galego a menos do 15% de presenza na ESO", denuncian A Mesa e a CIG-Ensino. Anuncian concentración para o sábado 14. 
• "A Galiza do Mestre Mateo", Manuel López Foxo.
• "Soy matemático, y esta es la razón por la que no juego a la lotería", Florin Diacu.

Ligazóns ao desvío para un vinte e dous de maio

•  Marabillosas entrevistas a Elvira Varela Bao, por Rodri García e por María Obelleiro.
• "Vimbios dun novo independentismo", Fran P. Lorenzo.
• "Galiza e Grecia teñen as taxas de ocupación laboral máis baixas da Unión Europea", nova en Sermos Galiza. Para ler, reflexionar e divulgar.
• Exposición itinerante sobre as Irmandades da Fala. Dá para pensar que non estea promovida nin apoiada pola Xunta.

Prohibido prohibir o noso idioma!

Directivos do centro infantil Jungle World da Coruña: saian das cavernas, incorpórense ao século XXI.

O galego serve para todo!!!

Prohibido prohibilo!!!

Máis información:

- O centro de atención á infancia Jungle World prohibe o uso do galego.
- A carta de Jungle World en PDF.
- "Non temo ser despedida porque estou orgullosa de denunciar o meu caso". Entrevista a Belén Tajes.
- Jungle World apela á súa condición privada para xustificar a exclusión do galego.
- Comunicado do centro na súa páxina do Facebook. Si, non teñen vergoña!

Crónica de novos xaques ao galego

O SERGAS pospúxolle unha operación case dous anos a un paciente porque este solicitou a documentación en galego; en concreto, o que pedía ter no noso idioma común é o "consentimento informado" que todas e todos temos que asinar para dar fe de que coñecemos e admitimos a intervención que nos indican. Este feito, que o SERGAS non nega, supón a conculcación dos dereitos lingüísticos máis básicos e un novo xaque ao recoñecemento do galego como lingua oficial.

O paciente, con toda a dignidade, decidiu levar por iso o SERGAS aos tribunais. Como a min me acontecera unha situación semellante hai uns anos, pediume que fose de testemuña para contar o meu caso, porén o xuíz finalmente decidiu non admitir esa proba oral, que axudaría a corroborar unha discriminación repetida.

Desde A Mesa, con representantes tamén da CIG-Saúde e do BNG, acompañouse a xornada cunha concentración simbólica de apoio ás portas do xulgado de Compostela. Cando chegamos, vimos que había varios medios e alegrámonos polo eco que ía ter a nova, mais... o certo é que os medios, que aproveitaron porén para recoller declaracións, estaban para cubrir a parte sensacionalista do día, sobre o crime da pequena Asunta Basterra. De feito, canto desta nova vistes nalgún medio? Imaxinade que relevo tería, polo contrario, se lle pospuxesen unha operación a alguén -que digo dous anos? unha semana!- por pedir a documentación en castelán...

O momento máis esperpéntico da xornada produciuse cando o avogado dos seguros Zürich, contratados pola Xunta, se negou a falar en galego. O paciente e denunciante púxoo en evidencia e reclamou que, xa que o representante contratado pola Xunta non quería usar o galego, que se lle puxese un intérprete. O xuízo pospúxose por iso algo máis de media hora.

Cantas cousas temos para aprender deste día: as discriminacións que continúan con forza por parte de quen debería ser o primeiro defensor da nosa cultura (o Goberno galego); a marxinalidade mediática dos nosos problemas culturais centrais, os decisivos para o futuro dun idioma vivo; porén, sobre todo, a pervivencia dunha mobilización e dignidade que se nega a permitir que sexamos cidadáns e cidadás de segunda. Non, non o permitiremos.

Textos sobre Filgueira Valverde (1)

• "Filgueira Valverde e as Letras Galegas", Luís Bará.
• "Iletrados e bárbaros", Pilar García Negro.
• "Un exemplo para quen?", Marcos Maceira.
• "Alonso Montero e o franquismo 'que ya no era muy duro'", Manuel Monge.

Asemblea nacional da Mesa en Pontevedra

Esta mañá estarei en Pontevedra na reunión nacional de socias e socios da Mesa. Realizarase no Centro Sur (antiga residencia Santiago Apóstolo) e tedes nesta ligazón todos os datos para non vos perderdes. Con certeza, a xuntanza servirá tamén para lle dar pulo á convocatoria de mobilizacións para o Día das Letras.

Entre as moitas actividades recentes desta organización fundamental para a nosa cultura, paréceme do máximo interese a campaña que acaba de iniciar conxuntamente coa CIG. Reparade en todos estes datos que cómpre que a sociedade saiba:

Coloquio "Por unha lingua de calidade"

Vémonos o 29 para falarmos da aposta por unha lingua de calidade?

Máis información sobre este acto na seguinte ligazón da Asociación Cultura O Galo.

Galiza viviu outra macromobilización en defensa do seu idioma

O movemento social en defensa do galego amosou onte que, a pesar dos moitísimos paus nas rodas por parte dos poderes, está vivo e forte.

Polas fillas dos nosos fillos!

Pola igualdade de dereitos!

Continuamos!

Este blogue e 2014

Por me distraer doutras preocupacións, bótolle un ollo á ferramenta de Google Analytics para saber que cousas vos interesaron máis ás persoas que pasastes por este blogue ao longo dos 365 días de 2014.

O primeiro que me sorprende é que, segundo eses datos, o 61% das persoas que entrades por acó sodes máis novas ca min: seica o 27,50% sodes de entre 18 e 24 anos e o 33,50% de entre 24 e 34. Se tal información for fiábel (que non o sei en que grao), pregúntome por que máis dese tempo ca da miña idade ou maiores? A resposta da fenda tecnolóxica non me vale...

Tamén me sorprende ver o dato (aquí teñen de todo!) de que o 57,34% das persoas que fixestes unha visita desde un dispositivo móbil foi desde un Apple iPad. Dade un saudiño quen así sexa, que vexo que sodes (ou fostes?) maioría.

Vou con outra curiosidade máis. Aínda que son diversas as procuras en internet que acaban por levar para acó, e algunhas son mesmo sorprendentes e inverorsímiles porque nada teñen a ver con esta bitácula, a que trouxo a máis xente é "carlos callón topónimos deturpados". Oxalá axiña non fixese falta unha procura tan patética que demostra até que punto continúan a vulnerarse dereitos básicos.

E imos xa coa derradeira curiosidade. As ligazóns máis vistas en 2014 foron:

1) Carta de despedida da presidencia (e de continuidade do activismo!)

2) Titular da TVG: "Os encapuchados falaban galego".

3) La imposición del gallego, en cifras.

4) "Encapuchados y con acento gallego" (de 2013)

5) A Esmorga: un novo salto para o cinema galego.

6) Desde o sábado será o novo presidente da Mesa. Forza!

7) Música para a segunda feira: Paco Nogueiras canta o Samaín e o galego.

8) Non aceptamos pulpo como animal acuático (nin como animal de compañía).

9) O Goberno galego favorece a ignorancia da cultura propia.

10) "Prefieren a veces callarse o contestar con monosílabos".

Do íntimo e do militante: entrevista en Sermos Galiza

Velaquí a ligazón á entrevista, realizada por Carme Vidal.

Ligazóns ao desvío para un trinta de novembro

•  Morre Francisco Carballo, unha figura central na cultura galega.
• "Si no eres del PP, jódete, jódete" (2), no blogue de denuncia da manipulación informativa da TVG.
• A Mesa anima a apoiar a iniciativa Herdo Novo.
• "A Nación Galega en Pé". Exposición sobre o 50 aniversario da fundación da UPG.
• "Nacionalismo galego e 'nova política' españolista", Francisco Rodríguez.
• "A democracia televisiva", Xosé Mexuto.
• "Son un dos postos de traballo creados en setembro, a 58 euros ao mes", Carlota E. Ramírez.

Deteñamos a represión contra a nosa lingua e quen a defende

No día de onte A Mesa pola Normalización Lingüística (á cal vos deberíades asociar se aínda non o fixestes) denunciaba algo que tería de abrir todos os informativos galegos, porque é outra dura demostración de que as persoas que queremos vivir en galego padecemos unha cidadanía de segunda.

A Mesa pediu -coma sempre fai- que unha notificación da Axencia Tributaria lle chegase en galego. A Lei di que temos este dereito, aínda que sexa un dereito concibido na práctica como unha consolación moi discriminatoria: recibirás todo en español e terás que pedir unha e outra vez a tradución se o quixeres en galego. Malia ser un dereito miserento, hai que exercelo, hai que reclamalo. E A Mesa fíxoo.

Como desde a Axencia Tributaria non lle enviaban a tradución, desde a maior asociación cultural de Galiza presentaron outro escrito dous meses despois, recordando que estaban á agarda da notificación en galego. A resposta que recibiron por parte desta Administración que debería cumprir escrupulosamente coa Lei é unha sanción de 150 euros por “resitencia, obstrucción, excusa a las actuaciones de la Administración Tributaria” (!!!). Dito rapidamente, a Axencia Tributaria non só incumpre a Lei senón que sanciona a quen pide o seu cumprimento. Todo nunha comunicación escrita única e exclusivamente en español, para subliñar o seu desprezo ao noso idioma e á lexislación que o recoñece.

O presidente da Mesa, Marcos Maceira, ten toda a razón cando cualifica o feito de "ilegal e indecente" e cando valora esta disparatada sanción como "mostra de como o Goberno do PP usa as administracións de todas e todos para impor a súa ideoloxía excluínte por medio da represión".

Temos que activarnos e mobilizarnos contra toda esta represión. Só así poderemos conquistar o futuro que nos queren negar.

Ligazóns ao desvío para un vinte e oito de setembro

 

Canal + ignora unha clienta por falar galego.

"A mente americanizada", Francisco Rodríguez.

Allen Frances: "Las pastillas matan más que las drogas" 

"Dez anos sen o Plan de Normalización", Marcos Maceira.

"O xuíz novelista", Manuel Bragado.

Outros dez anos de burla... Exiximos verdadeira igualdade!

O relatorio presentado pola Mesa pola Normalización Lingüística a semana pasada, a través dos seus dirixentes Marcos Maceira e Paulo Filgueiras, confrótanos coa enorme burla que supuxo todo o traballo para elaborar o famoso Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, ese acordo unánime do Parlamento galego que, dez anos despois, fica para pouco máis que para ser espello de dereitos que se nos negan.

O clamoroso incumprimento do Plan é tamén a constatación dunha das facetas desta democracia limitada en que vivimos, nas cales as persoas que falamos a milenaria lingua de Galiza continuamos sen ter a igualdade de dereitos e de oportunidades que nos corresponderían.

Recoméndovos que leades e divulguedes o texto da Mesa en que se confronta o que dicía o Plan aprobado por unanimidade no Parlamento e o que de verdade se fixo e fai.

Abonda xa de discriminacións!

Queremos igualdade! Exiximos igualdade!

La imposición del gallego, en cifras

O galego impúxose na educación infantil das nosas sete cidades durante o curso escolar que remata do desmesuradísimo xeito que podedes ver nas gráficas:

Así o demostra un rigoroso estudo da Mesa pola Normalización Lingüística, que podedes baixar en pdf desde esta ligazón. Así o sabe a Xunta de Galiza, que por iso se nega a dar os datos que debería ofrecer publicamente sobre as distribucións lingüísticas dos horarios escolares do país. Así non o demostran nin o Consello de Cultura Galega nin a Real Academia Galega que, conscientes do desastre, prefiren ollar para outro lado, asubiar e continuar co festín de migallas para hoxe e fame para mañá que lles ofrecen.

Como ben recordou onte o presidente da Mesa, Marcos Maceira, ningunha outra comunidade do Estado padece unha situación semellante coa súa lingua. É que, igual que nos recorda a canción, "Queren destruílo todo e comezan polo idioma". Porque saben que "se perdemos a fala non seremos ninguén", como nos recordou o noso poeta nacional. Temos as diagnoses, poñámonos cos remedios.

Non podemos tolerar a aniquilación da nosa identidade! Deámoslle forza á Mesa! Mobilicémonos en defensa da nosa cultura! Reclamemos ensino en galego para os nosos nenos e nenas! Activémonos!

Ligazóns ao desvío para un 18 de maio

• Ugia Pedreira: "Paro porque o corpo me di que deixei moito no palco".
• Reivindicación e cultura: un Día das Letras na procura dun porvir para a lingua. 
• Marcos Maceira cualifica as marchas de "multitudinario éxito polo galego".
• "Carta a un alumno indeciso", X. Ricardo Losada.
• "O arcebispado de Santiago rexistra máis de 2.000 bens tras alegar que eran seus". A Igrexa usa o privilexio de inscribir bens ao seu nome aínda que ningún papel confirme a súa titularidade.
• "Escritores, alumnos e pais dun centro [Semente] enterran unha cápsula do tempo con desexos para o galego". 
• Rajoy e Gallardón reuníronse co rei de España para salvaren a infanta da acción da xustiza.
• Podes ver e partillar a  magnífica gravación e montaxe de GzVídeos sobre a manifestación en Vigo onte polo Día das Letras. Vaia se multiplicamos as nosas voces por oito!

O raposo Núñez Feijóo a coidar do galiñeiro

A xente da revista de humor Enchufados púxose en contacto comigo para unha entrevistiña. Pasáronme as preguntas cunha mensaxe na miña páxina no Facebook, respondinlles coas respostas, mais... Tristemente, pasoulles o que a tantas publicacións galegas: que o proxecto non pode continuar por problemas económicos.

Xa que lle dediquei un tempiño ao cuestionario, pendúroo por aquí por se a alguén lle interesar.

Ah! E non esquezades que esta noite vai participar o Marcos Maceira no programa Vía V e que mañá temos as mobilizacións de Queremos Galego en defensa do noso idioma! Continuamos!!!!

ENTREVISTA PARA ENCHUFADOS

- Está un máis relaxado despois de deixar un cargo como o que tiñas?
Aínda que xa non son presidente da Mesa desde o pasado 26 de abril, continuarei de vez na sala de máquinas até o verán, que supoño que será cando comece de verdade o período de descompresión.
De calquera xeito, non animei o meu relevo no cargo para estar máis relaxado, eh. A actividade vai co bicho, nun lugar ou noutro...

- Había moito ruído arredor da Mesa?
Por veces houbo ruído, si. Tentaron en varias ocasións difamala, porque hai grupos de poder aos que incomoda que exista un escudo cidadán organizado para defender o noso idioma. Porén, tivemos peito para dalas e lombo para levalas! Aquí continuamos!

- Do 1 ao 10, canto conseguiches normalizar a lingua?
Non todo se pode medir na vida. Coido que me esforcei en dar resposta cando había que dala e en propor adiantos cando se abriron espazos para iso. Estivese eu como presidente ou calquera outra persoa, o que non hai dúbida é de que A Mesa ten un papel fundamental na cultura galega e que continúa a ser moi necesaria.

- De verdade hai un monstro de 3 cabezas que ataca o galego?
Nunca o pensara así, mais podemos imaxinar a cabeza do poder económico, a cabeza do poder político e a cabeza do poder mediático. Van contra o galego porque van contra Galiza.
Iso si: todos os monstros teñen o seu punto feble. Galiza pode gañar o futuro.

- Dinos algún exemplo concreto para os que no día a día non nos decatamos dos obstáculos que lle están pondo á lingua.
Vou dicir tres. A Xunta ten prohibicións contra o galego no ensino que non se dan nin na hipercentralista República Francesa. A Xunta decidiu mudar o programa informático dos xulgados para que non se puidese usar o galego. O Goberno español comezou a impedir nos últimos dous anos o uso do galego en xestións que se podían facer neste idioma nas tres décadas anteriores. Se alguén pensa que en Galiza hai liberdade para usar o galego, por favor que faga a proba de tentar vivir nesta lingua.

- Que lle dirías ao que pensa que falar en galego é de nacionalistas?
Hai quen di que falan galego só nacionalistas e aldeáns. Primeiro, haberá que contestar que tanto uns como outros son fillos de deus. Cómpre tamén facer notar que se trata dun prexuízo que hai quen fomenta para considerar o galego non como unha lingua de verdade, senón unha xiria só apta para contextos moi concretos.
Cando Alberto Núñez Feijóo dicía en 2009 que a xente da Mesa nos queriamos apropiar do galego, retrucámoslle que a nosa reivindicación era que el se apropiase un pouco do idioma do país, por pouquerrechiño que fose.

- En que liga xoga o galego na actualidade?
Na das linguas minorizadas que aspiran á normalidade. A cousa está mal, porén non se chegou a un punto de non retorno. Podemos revitalizar o noso idioma se actuarmos con intelixencia, pedagoxía e decisión. Se non o facemos, o camiño que levamos é o da residualización.

- Que fai falta para o ascenso: máis socios, xogar bonito, cambiar de adestrador...?
Que haxa máis falantes, sen dúbida: a mellor defensa de calquera idioma é o seu uso. O xogo, bonito ou feo, sería o da propia sociedade; mais o que cómpre é poder xogalo tamén na casa e non que se conciba Galiza como un almacén de man de obra barata e recursos para malgastar. En cousas coma esas entendemos por que todas as linguas que se revitalizaron no mundo foron de países que avanzaron na súa soberanía.
Dos tres puntos que comentades, coido que o do adestrador é fulcral. Agora mesmo temos o raposo Núñez Feijóo a coidar do galiñeiro. Así, quen debería ser o principal defensor do galego está a ser o seu inimigo público número un.

- Moita xente que se manifesta a prol do galego pero logo as librarías non as cheiran. Isto é así? Por que cres que é?
Non creo que esa afirmación poida sosterse. A xente que se mobiliza en defensa dunha lingua é xente que ama a cultura. De feito –como é lóxico– véndense bastantes máis libros no noso idioma do que persoas veñen ás manis multitudinarias da Mesa ou de Queremos Galego.

- Coñecías a nosa revista?
Vira algo pola rede, porén o certo é que non me detivera até que vos puxestes en contacto comigo. Seguireina e comprareina! [Mágoa que isto xa non poderá ser...]

- Estamos a pensar en crear unha plataforma chamada "Queremos humor en galego", que che parece o lema?
Aínda que agora eu pasase dalgún xeito á reserva, podedes contar coa miña axuda naquilo en que vos puider axudar ;)

- Fai falta humor en galego?
Canto máis humor do bo, mellor. En galego, tamén.

- Que farás o Día das Letras Galegas?
Ás 12 do mediodía irei a unha das mobilizacións convocadas por Queremos Galego.
Pola tarde conto con participar na Carreira Popular Virxe da Guía, na parroquia de Ribeira que se chama como a actividade: Carreira. Non sei se darei terminado os dez quilómetros, mais a ver que dou feito... [Finalmente houbo mudanza de plans e o 17 pola tarde será con menos exercicio físico. A Carreira de Carreira tocará para 2015! xD]