Aínda existen os blogs?

Acabo de entrar neste espazo, que estaba case a ser collido polas silveiras. Cheguei por outros motivos, mais, de paso que vou, decido escribir catro liñas, e así inauguro 2023. Véspera do 25 de abril, abro o ano novo.

Colocar algo en negro sobre branco neste espazo e non nas redes sociais diarias faime pensar mesmo que ninguén o vai ler, que isto vai ser íntimo e se pode achegar a un diario. Con certeza, aínda que sexan pouquiños ollos, algúns se deterán aquí. Algúns.

Que facer cos blogs?

Non vou escribir nada persoal nin sobre o libro que levo case un ano a promover nin sobre os outros proxectos de futuro, aínda que ao dicir que non xa estea a afirmar algo. Só deixo un saudiño para ti, que andas a ler. Até a próxima!

2020: hai razóns para a esperanza

O mundo colle camiños chungueiros, cuns anos 20 que en moitos sentidos fan lembrar os anos 20 de hai un século, mais tamén é verdade que están a xermolar moitos pequenos e non tan pequenos detalles que dan motivos para a esperanza.

O mundo pode ser outra cousa.

Flashes de 2019?

Póñome a teclear, indeciso sobre se quero escribir en realidade sobre iso que titulo. O outro día, cando me puxen a tirar poeira do blogue, vin que pendurara algo así hai catro anos. Mentres me lía, decateime de que cando o puña en 2015 estaba bastante máis triste do que podía parecer, e iso que só intuía que me debía preparar para outros momentos máis feos.

Bon... Vou tentalo:

Este foi o primeiro ano da miña vida que pasei case todo fóra de Galiza. O anterior, por exemplo, só fora a metade :)

Foi o ano en que publiquei o meu segundo poemario, o meu horocrux Inscricións, e escribín de novo bastante poesía.

Foi un ano en que tecín e consolidei moitas amizades, e iso é unha cousa sumamente feliz.

Foi un ano de moitas aprendizaxes, e non o digo como algo baleiro. Non é calquera cousa aprender cousas que antes non sabías, aínda que non todo o que se aprenda sexa medíbel.

Foi un dos anos da miña vida en que fun a máis concertos, e nalgúns choutei bastante.

Foi un ano en que sorrín moitísimo e en que chorei moi, moi profundamente.

Foi un ano en que me sentín belenense.

Foi un ano de elaborar moitos proxectos e non cumprilos, mais o importante era ir construíndo.

Foi o ano en que fiquei entusiasmado coas festas de xuño de Lisboa, que espero desfrutar máis e mellor en 2020.

Houbo moitas cousas boas, moitos lugares fermosos, moitas persoas brillantes... Mais agora, encanto escribo, teño moitísima máis vontade de lle dar as boas vindas ao 2020 que de rememorar 2019.

Ano vello, con ben vaias!
Ano novo, con ben veñas!

Por encher

As redes sociais foron desasistindo a escrita en bitáculas coma esta.

As morriñas natalicias, ou as fantasmas dos natais pasados, fanme no entanto voltar a ollada para aquí e decídome a encher unhas liñas, nada máis sexa por matar saudades.

Síntome en tantas cousas tan diferente da persoa que decidiu abrir este blogue que mesmo me parece que non pasaron doce anos, senón toda unha vida. E doce anos, aínda que son bastantes, non son unha vida.

Penso, para min, sobre aquilo que continúo a ser e aquilo que xa non son. Non é unha conta fácil nin en silencio, así que non a vou pór por escrito :)

Que podo teclear que si sexa contábel? Pois que teño xa case terminado un poemario que penso publicar para 2020. O libro foi todo el escrito en 2019, todo el elaborado no meu telemóbel e só peneirado no portátil. Nun momento, ía incluír un texto que escribín en 2018 e ao final decidín deixalo fóra.

Estou ás voltas co título. Os versos decidiron que facían parte dunha obra cando o frontispicio era Só se pode ser inxenuo. Porén, agora hai outros dous posíbeis nomes que tamén piden paso: O camiño do peito á boca e Quen me queira ver sorrindo, que me procure no Instagram.

Talvez podería facer unha votación. Xa veremos.

Teño que pensar tamén que facer con todos os poemas cos que estou razoabelmente satisfeito porén non conseguen sitio nos libriños que vou publicando. Tamén niso, xa veremos.

Ánimo e bo camiño!

Inscricións, na Romaría dos Libros de Verán

Así mesmo, mañá estarei no Festigal ao longo da tarde para asinar exemplares dos libros.

Plácido: o algo máis e a alegría

Xente de diferentes sensibilidades, diferentes crenzas relixiosas, diferentes idades, diferentes partidos, está a se mover desde Ribeira imantada por un nome: Plácido Betanzos. Son tantos os alentos que se xuntan que non quero teclear hoxe para trazar o perfil do amigo da alma que se me foi, senón do sementador que tocou as vidas de tantas persoas para sempre.

Temos o Plácido creador da palabra escrita, autor de libros que queren dar espello e voz á "xente miúda", que conta historias de quen sofren a Historia, e rescata palabras outrora moi usadas e que el aposta por revivir.

Hai tamén o Plácido orador, enerxía pura, que como profesor sabe tocar a tecla para que o estudante malote se acalme, para que a moza tímida se sinta segura, para que as súas aulas de Tecnoloxía sexan moito máis que aulas de Tecnoloxía, para que mesmo os que non fomos os seus alumnos sintamos a súa calor docente. O profesor querido.

O Plácido que tece discursos é tamén o Plácido político; político no sentido de que quere traballar para unha sociedade mellor. O político que gasta horas e horas, teléfono e gasolina sen recibir nin un céntimo de beneficio. Un home tan consecuente nas súas ideas como herculeamente doce coas persoas. Iso é algo que recoñecen todos e todas as que compartiron batalla con el, nun ou noutro lado das discusións. Cre nas capacidades do país galego para saír adiante e rexeita toda explotación. Para el, Rosalía, Castelao e Marx danzan nos evanxeos. A igualdade e a xustiza non poden ser palabras nun papel. Teñen que existir.

Desde mediados dos 90, cando o coñecín, o Plácido deu en usar a palabra "camaradiña", como un apelativo afectuoso. Pouca xente sabe que iso vén dun tema do brasileiro Jorge Ben, onde se canta: "Todos meus amigos, meus camaradinhas me respeitam. Pois é! Essa é a razão da simpatia, do poder, do algo mais e da alegria". Que versos tan acaídos para o noso Plácido! O seu "algo máis" estará connosco para sempre.


[Foto de Carmela Queijeiro. Artigo publicado no xornal La Voz de Galicia, no pasado 29 de febreiro.]

Entrevista na SER sobre Inscricións

Esta mañá, o programa "Hoy por Hoy Galicia" da SER deulle espazo ao meu último poemario. Moi obrigado pola atención ao medio e á xornalista Ainhoa Apestegui!

Somos o que un día fomos e que xa pasou

A presentación de Inscricións en Vigo non foi un día calquera para min. Sei que me lembrarei del de por vida.

Grazas a todas as persoas que alí estivestes e grazas especiais á libraría Cartabón, non só por acollelo, senón tamén por recoller este testemuño de que alí partillamos palabras e emocións:

Por se vos der xeito, na semana próxima vai haber dúas presentacións máis. Aquí van os cartaces:
 

Algo aínda cavaba fontes en min

Hoxe é o aniversario de miña nai. Quero felicitala, mais non pode ser

De casualidade, chega tamén ás librarías o poemario que se desborda cando toca falar da súa doenza e da súa morte.

Sei que é casualidade absoluta, mais por un segundo póñome místico e imaxino que non foi fortuíto que os exemplares dos libros chegasen ao almacén de Galaxia uns días máis tarde do previsto. E síntome, non sei, algo así como satisfeito, porque lle envío versos xa que non podo chamala por teléfono.

Epitafio 2018

Chega a fin do ano e eu tantos meses sen pór nada por aquí... A que ando? Pois, mellor que contalo, será poetizalo. Neste 2019 sairá do prelo o meu novo libro de poesía. Hoxe unha amiga que aínda non o leu díxome que este poemario pode ser o epitafio dunha época da miña vida que está aínda en proceso de dó. Penso que pode ter razón. Gosto da idea de que teña razón.

O epitafio é algo que se inscribe, un espazo para a lembranza, mais tamén para o deixar ir. Nesa liña ía o primeiro título que pensei: Inscricións. Foi a columna vertebral para sustentar os diferentes textos. Do mesmo xeito que en Atravesar o fantasma, ou nos outros poemarios que se foron conformando e que non cheguei a tentar levar ao prelo, os versos van saíndo e vanse unindo polo seu propio pé.

Agora asáltame a dúbida sobre se Inscricións será o mellor título. O propio poemario foise refacendo con forza durante este horríbel 2018, no cal os versos me serviron de bálsamo e bitácula. Ao mesmo tempo, outros títulos ían pedindo paso. Non é fácil escoller. Espero acertar.

Alexander Search

Unha das mellores decisións que tomei desde que estou aquí en Lisboa foi ir ao concerto de Alexander Search. Que incríbel marabilla de músicos, de posta en escena, de voz e de guía de Salvador Sobral.

Todo o que musican baixo este nome (e tan ben!) son textos en inglés de Fernando Pessoa, coma estes versos, que a platea entoou con suavidade:

And in a strange way undefined
Lose in the one and living Whole
The limit that I call my mind,
The bounded thing I call my soul.






(Entre parénteses e con letra pequena, só faría unha proposta de mellora, para o Centro Cultural de Belém. Do que menos gustei foi deses homes e mulleres que ían con pequenas lámpadas para focaren con elas a quen tirase fotos ou fixese pequenas gravacións durante o concerto. A min polo menos resultáronme máis incómodas que as persoas que collían o seu telemóbel. Púñanse a correr pola sala, a faceren luces intermitentes mesmo a ambos os lados dunha fila. Na miña coincidiu que no medio había unha señora que non se decataba de que lle facían luces a ela, e custou traballo que dese por iso...)

O sentido da saudade

Esta actuación foi na Habana en 1997, no Festival Mundial da Xuventude e @s Estudantes, ao final dunha marcha multitudinaria. Eu non me lembro de se fora que o acto comezara antes de tempo ou se simplemente non colliamos todos alí. O caso é que a delegación galega, como tantas outras, non gozamos desa actuación ao vivo, senón pola repetición despois na televisión.

Véxoa, escóitoa, e penso sobre o sentido da saudade.

Moitas grazas polo premio Careón

Este sábado, despois do xantar do Son d'Aldea en Palas de Rei, a grande compañía Chévere recibirá o premio Mácara ao seu labor teatral e eu serei agasallado co premio Careón. Xa o dixen nas miñas redes sociais cando o souben: estou moi, moi agradecido, por quen o entrega, pola tradición que xa foron conquistando estes galardóns, polo singular momento vital en que me chega e tamén por recollelo ao mesmo tempo que se recoñece, máis unha vez, o labor de Chévere.

Eu, que contaba con que tardaría máis tempo en participar nalgún outro acto público en Galiza, vou até Palas na véspera de apañar o avión para morar en Lisboa. É un agarimo que me reconforta e anima.

Se quixerdes asistir ao Son d'Aldea 2018, podedes clicar aquí.

Baleas e baleas

Tería eu por aí 16 anos. Decidira facer unha antoloxía dos meus poemas, unha especie de plaquette manuscrita, para llos pasar a unha persoa que sentía próxima e sabía con criterio, a miña profesora Ana Gloria Blanco Orviz.

Ela, súper riquiña, leunos e recomendoume que lese Baleas e baleas (bon, daquela Ballenas / Baleas e baleas, na edición bilingüe que había na biblioteca do instituto).

Ai, se fose ordenado podería saber onde están eses textos con que, con tanta elegancia e agarimo, non me permitiu contentarme! O que si teño, desde onte, é o meu exemplar do libro de Luisa Castro :)

Ligazóns ao desvío para un dezanove de agosto

• "Qual é a língua mais antiga do mundo?", Marco Neves.
• "A historia do bou 'Ramón': 27 galegos que fuxiron do franquismo disfrazados de gardas civís", Carlos Hernández.
• "O Eça traduzido para 'brasileiro'?", Marco Neves. 
• Reportaxe no El País sobre Bryan Fuller. Oxalá continuase Pushing daisies, unha das miñas series favoritas. 

Así se fixo o "Telexornal trobadoresco"

Este ano, coa rapazada de 3º da ESO, aplicamos o clásico do "prodesse et delectare" elaborando o guión, gravando e editando un informativo coas protestas das soldadeiras, os preparativos dunha festa xograresca, a última xira de María Balteira perseguida polos seus fans ou o Instagram de Martín Codax...

Pendurarase o telexornal nuns días. De momento, vai o tráiler:

A nai polos fillos tira

Os últimos meses foron moi duros, por diferentes razóns. A máis abismal das tristuras foi, como xa sabedes, a doenza de miña nai e a súa morte o pasado 7 de xullo.

Sinto a memoria débil e supoño que é por esa sucesión de golpes da vida. Agardo que con calma vaia apousentando e que vivencias hoxe apagadas vaian emerxendo de novo e ocupando os seus lugares. Así será.

Esta inquedanza sobre a amnesia lévame tamén a pendurar aquí a reconstrución do discurso que pronunciei o día do funeral por miña nai, 9 de xullo. Como fago case sempre, non levei un texto escrito, senón unhas notas. Isto que aquí transcribo é, pois, o resultado de pór por escrito notas e memoria, cando voltei esa noite á casa familiar. Nunca houbo fonemas que saísen da miña boca con maior emoción.

A semana pasada, miña nai díxome: "Vaite deitar, Carliños, meu meniño". Para o mes que vén vou facer 40, mais ela xa non estará para o festexarmos.

Son o máis pequeno de catro irmáns (Quico, Xan, María do Mar). Sen importar a idade, para ela éramos os meniños e a meniña.

"A nai polos fillos tira", dicía Rosalía. Mais a nosa tivo que facer tamén de pai, despois da morte tan temperán do seu mociño, o seu home, noso pai. Por iso hoxe en parte nos despedimos dos dous, da nai e do pai.

"A nai polos fillos tira". Ela viviu o sentido dese verso demasiado cedo, pois ficou orfa de pai sendo unha nena, como saben seus irmáns aquí presentes (Manolo e Pepita).

Desde a nosa familia queremos agradecer a todas as persoas que estiveron nestes días connosco, nestes momentos tan difíciles.

E queremos agradecer moi especialmente ás persoas que axudaron a nosa nai, con sensibilidade e delicadeza, durante os anos de doenza.

Di o poeta:

A nai non morre nunca,
a nai ficará sempre
xunto do seu fillo
e el, aínda vello,
será pequeniño,
feito un gran de millo.

As nais non morren nunca. Non é só que ela, pola súa fe, se vaia reencontrar con todos os que van alá. É que o seu corazón, amoroso e loitador, continuará sempre en nós. Sempre. Sempre. Sempre.

Na Feira do Libro de Rianxo

Nos últimos tempos non tiven moita actividade pública. Desculpeime por non poder participar en actos, non impulsei presentacións dos meus libros e tiven que cancelar a última hora un par de eventos xa axendados. Aínda que si fixen algunhas cousas, nada a ver coa miña enerxía habitual. O primeiro era o primeiro.

Agora tampouco terei demasiados actos. Con certeza, porque o dó precisa o seu tempo; non hai nada sen tempo. Ademais, porque a partir do 1 de setembro pasarei a vivir e traballar en Lisboa. Faga o que fixer no futuro, será diferente.

O meu último acto público en Galiza por varios meses será o do vindeiro día 19 de xullo en Rianxo. Ás 13.10 lerei o pregón da Feira do Libro, na praza Castelao. Oxalá non quente moito o sol.

A nai non morre nunca

O pasado 7 de xullo, cando pasaba pouco das tres e media, morreu miña nai. O tempo irá amainando esta dor inmensa, aínda que a súa memoria estea sempre, sempre, sempre nos nosos corazóns.

Mãe não morre nunca,
mãe ficará sempre
junto de seu filho
e ele, velho embora,
será pequenino
feito grão de milho.

(Carlos Drummond de Andrade)

Dúas admiradas medievalistas

Hoxe tiven unha tarde feliz con dúas grandes profesoras da miña vida, ambas xeniais e inspiradoras medievalistas: Yara Frateschi Vieira e Isabel Morán.

No sábado guían, xunto con outras persoas, un roteiro por Santiago sobre a lírica medieval. É un acto impulsado por Carlos Rodríguez Pérez. Se puideres, vai!

Un día destes conto tamén por aquí como foi o roteiro da semana pasada sobre a homosexualidade na Compostela medieval e moderna. Adianto que foi tamén outro momento feliz :)