Na Illa de Arousa permanece moi, moi viva a tradición de ir pedir polas portas no día de Defuntos, chamado alí tamén como Día de Pedir. Porén, non preguntan por truco nin trato, senón que pregan que lles dean algo "polos defuntiños que van alá".
O de "ir alá" recórdame moito a miña avoíña Pepa e os rezos que nos aprendía aos seus netos, en galego, para pregarmos en favor dos mortos da familia, mesmo daqueles que nunca chegamos a coñecer, tal e como os da siña Sinforosa de Castelao.
Por se non vos lembrades da siña Sinforosa, que pertence a esa xenialidade que é Cousas, colo aquí a ilustración e o texto:
Todos cantos sabían algo da hestoria da vila en que eu nacín, xa repousan debaixo dos terróns.
A siña Sinforosa era unha velliña que todos os días pasaba o mar
porque era mandadeira de oficio, como xa fora súa nai, súa avoa e cicais todas as súas devanceiras, dendes que os da banda de acá tiveron comercio
cos da banda de alá. Era honrada ou parecía selo pois vivía do seu
creto de muller de ben. Engaioleira e faladora con todos, tiña sempre,
para a xente fidalga, un caravel na súa boca chuchada. A siña Sinforosa
sabía todas as traxedias do mar naquela travesía.
Nos días de tempo ruín, cando funga o vento nas cordas e os salseiros
varren a cuberta do barco, a siña Sinforosa metíase en si e rezaba pola
súa ialma.
Nos días mainos a siña Sinforosa rezaba polos afogados. O barco ía andando cara á banda de alá e a mandadeira ía rezando sempre.
— Un padrenuestriño polo Xan de Codeso, que morreu afogado un día da Candelaria.
— Unha salve por doña Rosa Faxardo, que se botou a afogar na punta da Falcoeira.
— Un padrenuestriño, unha salve e unha avemaría polas catro fillas do Belurico, que morreron de volta do mercado.
— Unha salve por Ramón Collazo, que o levou un cóngaro e nunca máis apareceu.
Así seguía rezando, rezando sempre, por todos cantos morreron naquel
camiño do mar. A vella mandadeira gardaba na memoria os nomes dos
afogados e as datas das traxedias.
Un día reparei que a siña Sinforosa rezou por “un rapaciño que morreu en Tronco”, e pergunteille:
— Quen foi o rapaciño que morreu en Tronco, siña Sinforosa?
I ela respondeume:
— Non o sei, meu amantiño; ise afogado non é do meu tempo pois xa rezaba por el a difunta de miña avoa, que no Ceo estea.
A siña Sinforosa morreu xa, e de tantas traxedias non quedan máis que
tres ou catro cruces de madeira chantadas nas pedras de beiramar. A
vella mandadeira levou ao Alén a hestoria de todos os afogados da vila en
que eu nacín.
Unha vez que atravesei o mar, sentín dentro do meu peito o baleiro de tanto esquecimento e en nome de todos os afogados preguei:
Non sei moi ben a razón da feliz casualidade, mais pedíronme que interveña tres veces nas próximas semanas para falar da obra literaria de Fermín Bouza Brey: hoxe mesmo en Vilagarcía de Arousa e xa en novembro en dúas ocasións -que axiña concretarei- na cidade de Ferrol.
Tendo en conta que unha das persoas que lle fixo máis dano a Bouza foi o franquista Filgueira Valverde, tan traído e levado neste 2015, eu vou aínda máis feliz para abrir a boca sobre o tema.
O acto desta mañá é froito do convite que me realizaron desde o
instituto que leva o nome do grande escritor e prodúcese dentro dunhas
amplas xornadas que coordina a hiperdinámica Patricia Arias Chachero.
Algúns datos desta actividade podédelos ver nesta entrada do blogue do centro e nos seguintes documentos:
Hoxe ás 19 h participo nun coloquio que leva por título "Día das Letras LGTB galegas", dentro dun amplo programa de actividades organizado pola federación Ultreia con motivo da semana do Orgullo. Estaremos na libraría Lila de Lilith, en Santiago de Compostela, Fran P. Lorenzo, Teresa Moure, Susana Arins, Alejandro Tobar, todas as persoas que quixerdes e/ou puiderdes e quen isto escribe.
A revista dixital Criaturas convidoume a tirar unha foto cunha recomendación dun libro de literatura infantil ou xuvenil. Estas son as razóns da miña escolla:
O misterio das badaladas foi un dos libros máis especiais que lin na miña infancia. Moitas voltas lle demos as meniñas e os meniños da miña parroquia aos misterios que nos formulaba Xabier P. DoCampo!
Con moitas máis edicións ás súas costas, continúa a ser un libro moi, moi, moi recomendábel.
É certo que ante a morte nunca estamos preparadas e que non hai consolo posíbel, mais tamén é certo que hai persoas que, polo seu exemplo vital e pola súa obra, nunca morren. Desas últimas é Begoña Caamaño
O pasado sábado estiven no acto de entrega de premios literarios do Concello de Ames. A que sae na fotografía a contraluz é Luz Cures, unha das que recollía o galardón e ademais amiga, condición pola cal me perdoará o simple xogo de palabras co seu nome, ese nome que dará que falar na denominada Xeración daEsperanza.
Nestes días Galiza ferve de actos sobre a nosa literatura e a nosa lingua dunha a outra punta. Toda esa enerxía social culminará nas concentracións convocadas para este sábado ao mediodía por Queremos Galego. É bo e importante que así sexa, pois temos que facer ver e facer valer as nosas reivindicacións dunha política que si conte coa enorme riqueza que atesouramos na nosa cultura.
Dentro da oferta de teleformación da CIG-Ensino e a AS-PG, está o curso "Homosexualidade e literatura", que elaborei e coordinarei no momento da súa realización en febreiro.
A actividade está homologada con 30 horas e penso que pode ser interesante para docentes de varias materias, xa que nela se usan exemplos da cuestión da opción sexual na literatura galega, mais tamén na española, na portuguesa, na inglesa, na francesa, na latina, etc.
Ademais, sempre é interesante tentarmos botar unha ollada limpa á historia da sexualidade, afastándonos dos habituais tópicos e adulteracións. O caso da homosexualidade é, sen dúbidas, un bo exemplo para estudarmos en xeral a sexualidade humana, sempre problemática.
Se estades afiliadas ou afiliados á AS-PG ou á CIG, o custo do curso son 10 euros; se non, 50. O período de matrícula está aberto, mais a realización será do 4 ao 24 de febreiro. No caso de vos interesar, tedes toda a información procurando nesta páxina (na pestana número 3).
Se onte falaba aquí das presentacións que para a semana vindeira haberá en Vigo e A Coruña do libro Amigos e sodomitas (posponse a de Lugo), hoxe convídovos a que mañá, cuarta feira (mércores) 20 de xuño vaiades ao serán (20 h, en concreto) á presentación na libraría Pedreira de Santiago (rúa do Home Santo, 55) do último ensaio da multipremiadísima Teresa Moure (despois de tantas parénteses neste parágrafo, aquí sinto que tiña que pór outra, así que vos deixo unha ligazón á videoteca da escritora na páxina da AELG). Ambos os libros, nas súas significativas diferenzas, teñen importantes fíos en común.
Ela sabe que eu son bastante crítico con moitos aspectos da teoría queer, mais penso que neste libro acolle e pon en valor o mellor desa perspectiva: a aposta pola diversidade.
Sobre estas cousas escoitaremos e falaremos mañá. Vémonos alí!
Ando estes días, entre outras moitísimas cousas, a ultimar un estudo sobre a obra literaria de Valentín Paz-Andrade. Cando me debruzara hai anos en profundidade sobre Lorenzo Varela (do que saíra o libro Unha historia que nos pertence) o seu nome aparecera en moitas ocasións.
Tanto daquela como nos últimos meses non é pouco o que lin sobre este autor. Nada que me fixera pensar que Paz-Andrade puidese ser un valedor de calquera acción política contra o galego, senón todo o contrario. El acredita firmemente en que Galiza ten potenciais sen desenvolver en diferentes ámbitos e, na súa cosmovisión, o galego(-portugués) é un dos factores para lograr a prosperidade (tamén económica) para o país.
Mais velaquí que o espazo web que se pode considerar "oficial" sobre Valentín Paz-Andrade, onde o logotipo máis grande que figura é o da Xunta de Galiza (non sei canta responsabilidade ten en todo isto, nin directa nin indirecta), destaca á esquerda, en toda a navegación polas súas diferentes páxinas, o seguinte texto do homenaxeado:
Habería que preguntarse que se quere dicir salientando estas liñas, como se o bilingüismo de que aí se falaba, en 1968 (co galego totalmente ilegalizado, prohibido en calquera esfera!), fose o mesmo que no ano 2011 (onde o "bilingüismo" é xustamente unha arma para argumentar o seu retroceso e desamparo). É tamén o mesmo a noción de plurilingüismo de 1968 que o "decreto do plurilingüismo" da Xunta?! Por que a escolla e magnificación destas palabras?
Chama tamén a atención que o artigo de que se saca non o intitulase Valentín Paz-Andrade como O porvir da lingua galega (ese é o título xeral do libro, de varios autores, en que se insire), senón "A evolución trans-continental da lingua galaico-portuguesa". Por que o título que lle puxo o propio Paz Andrade non serve? É casual que non se indique?
Reparemos, ademais, en que a idea forza que nesas páxinas se defende (igual que en moitos outros seus escritos) non é que o suposto bilingüismo sexa xenial, senón que o galego pertence a un sistema lingüístico máis amplo e que debe aproveitar tal oportunidade que se abre para o presente e futuro de Galiza se cre no seu idioma, o restaura para as diferentes funcións e mesmo lle dá uso internacional.
Parece que se practica agora con Paz-Andrade o mesmo exercicio que mesmo se chegou a usar con Castelao. Como nalgún texto o nado en Rianxo falou de "bilingüismo" para defender o galego nun momento en que este estaba perseguido e non era nin oficial... resulta que Castelao se converteu nun adaíl do "bilingüismo harmónico" de Fraga!
É vergoñosa tanta terxiversación, tanta manipulación. Non o consintamos.
O acto de onte na sala Capitol deunos unha tremenda recarga de enerxía de cara ás concentracións expansivas que a plataforma Queremos Galego convocou para o día 17 de maio. En canto teña os vídeos do acto, subireinos ao blogue.
Mais hoxe quería falar doutra cousa, porque cando voltei á casa, despois deste intenso sábado, souben da triste noticia do falecemento de Ernesto Sabato, cando faltaban xa pouquiñas semanas para o seu centenario.
O meu encontro coas letras de Sabato foi hai xa ben de anos. Comprara unha das súas obras nunha libraría de Compostela que estaba de saldo por cambio de negocio. A adquisición chegou, así, xunto con outros moitos volumes, que arrombei nalgunha estante da casa coa intención de deixar para ler en mellor ocasión.
Meses despois, ordenando un pouco o piso, deume por botarlle un olliño a ese libro que tiña medio esquecido. As súas páxinas atrapáronme de tal xeito, sen agardalo, sen planificalo, que non puiden parar até finalizar a historia ese mesmo día. Había moito tempo que non me acontecía algo así.
O romance titulábase El túnel. Comprendede que, despois do arrebato que me provocou, non puidese menos que declararme, desde ese momento, admirador deste autor do que despois descubriría máis facetas, máis matices, máis marabillas.
O pasado sábado estiven no acto de entrega de premios literarios do Concello de Ames. A que sae na fotografía a contraluz é Luz Cures, unha das que recollía o galardón e ademais amiga, condición pola cal me perdoará o simple xogo de palabras co seu nome, ese nome que dará que falar na denominada Xeración da Esperanza.
Dentro da oferta de teleformación da CIG-Ensino e a AS-PG, está o curso "Homosexualidade e literatura", que elaborei e coordinarei no momento da súa realización en febreiro.
Habería que preguntarse que se quere dicir salientando estas liñas, como se o bilingüismo de que aí se falaba, en 1968 (co galego totalmente ilegalizado, prohibido en calquera esfera!), fose o mesmo que no ano 2011 (onde o "bilingüismo" é xustamente unha arma para argumentar o seu retroceso e desamparo). É tamén o mesmo a noción de plurilingüismo de 1968 que o "decreto do plurilingüismo" da Xunta?! Por que a escolla e magnificación destas palabras?
Para os que din que a cultura galega limita.
Merecida homenaxe. Será o vindeiro 25 de xuño. Podedes consultar o programa completo en PDF desde esta ligazón.
