Chamada ás formiguiñas

Chamada ás formiguiñas

Acabamos de pasar unha nova volta ao sol. Após o inverno, tornará a primavera; máis unha para o galego, a pesar dos responsos e vergoñas. Pouco antes de se abriren as flores temos na axenda unhas eleccións autonómicas. Nas nosas mans está que sexan o exordio dun tempo novo.

Con certeza, non hai nada máis importante para o galego que estas votacións. Animo todas as persoas con afecto pola lingua a colaboraren para que haxa unha participación decisiva, que faga posíbel a mudanza de goberno. A sociedade galega precisa oxíxeno en moitos ámbitos. O idioma é un termómetro.

Ben sei, no entanto, que non podemos fiar todas as nosas esperanzas á armazón institucional. O activismo cotián continúa a ser chave. Para esas dúas pernas (administracións, sociedade) achego estes cinco propósitos para 2024: 

1) Cómpre centrarmos esforzos no ensino. Non hai lingua que se restaure e revitalice sen ter a escola como apoio, moito menos se a ten en contra. O mal chamado Decreto de Plurilingüismo é o principal tóxico que respiramos nestes momentos. Deben prohibirse as prohibicións ao galego.

2)  Alí onde xa hai formacións políticas sensíbeis á nosa lingua nas administracións locais, é preciso que asuman a emerxencia. Urxe colocar obxectivos de galeguización interna e externa e avanzar para cumprilos. O primeiro paso é que debe haber un aumento significativo dos orzamentos para ese fin, cun control rigoroso das partidas.

3)  Tamén será balsámico para o galego cultivar a pluralidade nas institucións culturais do país, que favoreza unha explosión de diálogo e vida. Que se abran as xanelas e as portas, na liña do que xa indicou no seu día Francisco Fernández del Riego. Deberiamos facer tamén todo o posíbel, máis aínda após este fanado centenario do Seminario de Estudos Galegos, para que o Instituto de Estudios Gallegos Padre Sarmiento estea á altura da persoa de quen leva o nome e dos seus alicerces, saqueos do franquismo.

4) É crucial afortalarmos o activismo de base, congregado en especial na Mesa e na plataforma Queremos Galego. Os principais adiantos que conseguimos nestes anos foron grazas aos logros impulsado por estas formigas perspicaces e teimudas. A Iniciativa Xabarín mostra a senda: participativa, clara e ben explicada, con éxitos palpábeis e cun horizonte para avanzar.

5) Nesta última volta ao sol fixéronse corenta anos da Lei de normalización lingüística e vinte do acordo de normativa oficial do galego. Tanto a Lei como as normas merecen sentar e falar. É saudábel que a roupaxe gráfica avance na confluencia co resto do sistema lingüístico que naceu no reino da Galiza e que teñamos unha Lei garantista, que protexa e defenda o dereito lexítimo a vivirmos no noso idioma.

As grandes travesías empréndense con pasos curtos. Camiñamos, formiguiñas?

(Artigo publicado no xornal El Correo Gallego).

Reseña de Xoán Carlos Domínguez Alberte sobre Galegocalantes e galegofalantes

O escritor e profesor Xoán Carlos Domínguez Alberte publicou no Sermos Galiza esta reseña do libro Galegocalantes e galegofalantes. Moitísimas grazas pola atención e as observacións!

Galegocalantes e galegofalantes
Xoán Carlos Domínguez Alberte

A última compilación de traballos publicados por Carlos Callón en defensa do noso idioma abrangue o período 2009-2016. Como se sinala, nun texto xustificatorio, ao comezo desta obra, foi este un intervalo de anos negros para a lingua galega polos graves retrocesos sufridos. Mais tamén un tempo de “esperanza social, de mobilizacións continuadas, de alento histórico dun pobo que, a pesar de todo, non se resigna a desaparecer”.

Eis unha chave estrutural posta en evidencia ao longo das páxinas, na escrita do autor. O devalar das políticas exercidas, de xeito sistemático e planificado, dende o poder, contra o baseamento medular da nosa cultura, contra o principal emblema da identidade galega, a lingua. Mais contra vento e maré está o abalar da sociedade galega máis dinámica e consciente que reclama o dereito de vivir con normalidade en galego.

Testemuño silandeiro da desfeita levada a cabo, no aludido lustro obxecto de estudo, foi a desaparición de numerosas cabeceiras en galego que a diario chegaban á man do lectorado, nalgunhas das cales os traballos de sociolingüística que integran esta obra se publicaron orixinariamente, do que son mostra lapidaria Galicia Hoxe, Xornal de Galicia, De luns a venres —por non falar tamén d’A Nosa Terra, Vieiros ou A Peneira—. Premeditado exercicio de exterminio, sen ningunha ciencia, mais a conciencia.

Dende esta obra radiográfase, entre outros moitos ámbitos de esculca, o traballo constante de numerosos colectivos —como A Mesa pola Normalización Lingüística ou a plataforma cidadá Queremos Galego!— e a oposición frontal de moita cidadanía contra a vulneración dos dereitos lingüísticos de quen usa de xeito cotiá a nosa lingua, contra a lexislación aniquiladora do galego no ensino ou contra o incumprimento sistemático dos ditames da Carta europea das linguas.

Galegocalantes e galegofalantes pon en evidencia, xa que logo, varios retos que, dende o conxunto da sociedade galega, cómpre xa acometer: a con(s)ciencia de posuírmos un ben cultural, o idioma, que debe ser patrimonio de todos —para o que é indispensábel que a xente máis nova adquira plena competencia nel (o que hoxe non acontece en espazos urbanos), amparado cunha política lingüística eficaz; o papel activo por parte da cidadanía, exercendo e demandando, dende calquera instancia da vida cotiá, o uso do galego; a necesidade de que as forzas políticas e sociais máis comprometidas coa realidade do noso país se impliquen nunha estratexia útil que lle dea pulo ao desenvolvemento social do idioma e con el a Galiza.

Ligazóns ao desvío para un vinte e dous de maio

•  Marabillosas entrevistas a Elvira Varela Bao, por Rodri García e por María Obelleiro.
• "Vimbios dun novo independentismo", Fran P. Lorenzo.
• "Galiza e Grecia teñen as taxas de ocupación laboral máis baixas da Unión Europea", nova en Sermos Galiza. Para ler, reflexionar e divulgar.
• Exposición itinerante sobre as Irmandades da Fala. Dá para pensar que non estea promovida nin apoiada pola Xunta.

Tres anotacións para o Día das Letras

O comentario desta semana en Sermos Galiza saíu máis longo do normal, mais hai razóns para que así sexa.

1ª anotación: Sobre dúas antoloxías de Manuel María e a lingua galega (A esencia máis nosa e O idioma é a vida).

2ª anotación: Unha anécdota que é máis que unha anécdota sobre o galego na xustiza.

3ª anotación: Cal foi o traballo en defensa do galego das e dos 23 representantes de Galiza no Congreso en Madrid durante esta última e breve lexislatura?



Vémonos na mani de Queremos Galego!

Ligazóns ao desvío para un quince de maio

• "Atónito", Francisco Rodríguez. "Nin nos seis meses que houbo de lexislatura interviñeron os seis deputados e deputadas de En Marea o que, en dúas semanas, dous deputados-as do BNG de calquera das lexislaturas, entre 1996 e 2015." 
• "Delincuentes con uniforme policial", Íñigo Sáenz de Ugarte. 
• Espazo web da exposición "Galicia Cen". Desde esta ligazón pódese descargar en pdf o catálogo da exposición.
• Un rapaz de once anos pasa horas illado nunha aula en Becerreá porque deixou en branco o exame da reválida, tal e como lle indicaran os pais. O castigo foi unha orde da inspección... Máis información nesta nova do La Voz de Galicia.
• "A mãe da nossa língua está escondida no sótão?", Marco Neves.

Manuel María, buscando un país

O meu comentario desta semana en Sermos Galiza, dentro dunha pequena serie de vídeos por volta do Día das Letras:

Galiza viviu outra macromobilización en defensa do seu idioma

O movemento social en defensa do galego amosou onte que, a pesar dos moitísimos paus nas rodas por parte dos poderes, está vivo e forte.

Polas fillas dos nosos fillos!

Pola igualdade de dereitos!

Continuamos!

Mañá ás 12 temos unha cita imprescindíbel en defensa do galego

Enchamos de novo as rúas da capital de Galiza! Pola nosa lingua, nin un paso atrás!

O galego necesita oxíxeno. Adiante cos nosos alentos!

Son moitas as cousas que podemos ir facendo de aquí ao 8 de febreiro:

Esta sexta feira vémonos en Vilalba!

Ligazóns ao desvío para un 18 de maio

• Ugia Pedreira: "Paro porque o corpo me di que deixei moito no palco".
• Reivindicación e cultura: un Día das Letras na procura dun porvir para a lingua. 
• Marcos Maceira cualifica as marchas de "multitudinario éxito polo galego".
• "Carta a un alumno indeciso", X. Ricardo Losada.
• "O arcebispado de Santiago rexistra máis de 2.000 bens tras alegar que eran seus". A Igrexa usa o privilexio de inscribir bens ao seu nome aínda que ningún papel confirme a súa titularidade.
• "Escritores, alumnos e pais dun centro [Semente] enterran unha cápsula do tempo con desexos para o galego". 
• Rajoy e Gallardón reuníronse co rei de España para salvaren a infanta da acción da xustiza.
• Podes ver e partillar a  magnífica gravación e montaxe de GzVídeos sobre a manifestación en Vigo onte polo Día das Letras. Vaia se multiplicamos as nosas voces por oito!

Hoxe toca erguerse con forza!

O raposo Núñez Feijóo a coidar do galiñeiro

A xente da revista de humor Enchufados púxose en contacto comigo para unha entrevistiña. Pasáronme as preguntas cunha mensaxe na miña páxina no Facebook, respondinlles coas respostas, mais... Tristemente, pasoulles o que a tantas publicacións galegas: que o proxecto non pode continuar por problemas económicos.

Xa que lle dediquei un tempiño ao cuestionario, pendúroo por aquí por se a alguén lle interesar.

Ah! E non esquezades que esta noite vai participar o Marcos Maceira no programa Vía V e que mañá temos as mobilizacións de Queremos Galego en defensa do noso idioma! Continuamos!!!!

ENTREVISTA PARA ENCHUFADOS

- Está un máis relaxado despois de deixar un cargo como o que tiñas?
Aínda que xa non son presidente da Mesa desde o pasado 26 de abril, continuarei de vez na sala de máquinas até o verán, que supoño que será cando comece de verdade o período de descompresión.
De calquera xeito, non animei o meu relevo no cargo para estar máis relaxado, eh. A actividade vai co bicho, nun lugar ou noutro...

- Había moito ruído arredor da Mesa?
Por veces houbo ruído, si. Tentaron en varias ocasións difamala, porque hai grupos de poder aos que incomoda que exista un escudo cidadán organizado para defender o noso idioma. Porén, tivemos peito para dalas e lombo para levalas! Aquí continuamos!

- Do 1 ao 10, canto conseguiches normalizar a lingua?
Non todo se pode medir na vida. Coido que me esforcei en dar resposta cando había que dala e en propor adiantos cando se abriron espazos para iso. Estivese eu como presidente ou calquera outra persoa, o que non hai dúbida é de que A Mesa ten un papel fundamental na cultura galega e que continúa a ser moi necesaria.

- De verdade hai un monstro de 3 cabezas que ataca o galego?
Nunca o pensara así, mais podemos imaxinar a cabeza do poder económico, a cabeza do poder político e a cabeza do poder mediático. Van contra o galego porque van contra Galiza.
Iso si: todos os monstros teñen o seu punto feble. Galiza pode gañar o futuro.

- Dinos algún exemplo concreto para os que no día a día non nos decatamos dos obstáculos que lle están pondo á lingua.
Vou dicir tres. A Xunta ten prohibicións contra o galego no ensino que non se dan nin na hipercentralista República Francesa. A Xunta decidiu mudar o programa informático dos xulgados para que non se puidese usar o galego. O Goberno español comezou a impedir nos últimos dous anos o uso do galego en xestións que se podían facer neste idioma nas tres décadas anteriores. Se alguén pensa que en Galiza hai liberdade para usar o galego, por favor que faga a proba de tentar vivir nesta lingua.

- Que lle dirías ao que pensa que falar en galego é de nacionalistas?
Hai quen di que falan galego só nacionalistas e aldeáns. Primeiro, haberá que contestar que tanto uns como outros son fillos de deus. Cómpre tamén facer notar que se trata dun prexuízo que hai quen fomenta para considerar o galego non como unha lingua de verdade, senón unha xiria só apta para contextos moi concretos.
Cando Alberto Núñez Feijóo dicía en 2009 que a xente da Mesa nos queriamos apropiar do galego, retrucámoslle que a nosa reivindicación era que el se apropiase un pouco do idioma do país, por pouquerrechiño que fose.

- En que liga xoga o galego na actualidade?
Na das linguas minorizadas que aspiran á normalidade. A cousa está mal, porén non se chegou a un punto de non retorno. Podemos revitalizar o noso idioma se actuarmos con intelixencia, pedagoxía e decisión. Se non o facemos, o camiño que levamos é o da residualización.

- Que fai falta para o ascenso: máis socios, xogar bonito, cambiar de adestrador...?
Que haxa máis falantes, sen dúbida: a mellor defensa de calquera idioma é o seu uso. O xogo, bonito ou feo, sería o da propia sociedade; mais o que cómpre é poder xogalo tamén na casa e non que se conciba Galiza como un almacén de man de obra barata e recursos para malgastar. En cousas coma esas entendemos por que todas as linguas que se revitalizaron no mundo foron de países que avanzaron na súa soberanía.
Dos tres puntos que comentades, coido que o do adestrador é fulcral. Agora mesmo temos o raposo Núñez Feijóo a coidar do galiñeiro. Así, quen debería ser o principal defensor do galego está a ser o seu inimigo público número un.

- Moita xente que se manifesta a prol do galego pero logo as librarías non as cheiran. Isto é así? Por que cres que é?
Non creo que esa afirmación poida sosterse. A xente que se mobiliza en defensa dunha lingua é xente que ama a cultura. De feito –como é lóxico– véndense bastantes máis libros no noso idioma do que persoas veñen ás manis multitudinarias da Mesa ou de Queremos Galego.

- Coñecías a nosa revista?
Vira algo pola rede, porén o certo é que non me detivera até que vos puxestes en contacto comigo. Seguireina e comprareina! [Mágoa que isto xa non poderá ser...]

- Estamos a pensar en crear unha plataforma chamada "Queremos humor en galego", que che parece o lema?
Aínda que agora eu pasase dalgún xeito á reserva, podedes contar coa miña axuda naquilo en que vos puider axudar ;)

- Fai falta humor en galego?
Canto máis humor do bo, mellor. En galego, tamén.

- Que farás o Día das Letras Galegas?
Ás 12 do mediodía irei a unha das mobilizacións convocadas por Queremos Galego.
Pola tarde conto con participar na Carreira Popular Virxe da Guía, na parroquia de Ribeira que se chama como a actividade: Carreira. Non sei se darei terminado os dez quilómetros, mais a ver que dou feito... [Finalmente houbo mudanza de plans e o 17 pola tarde será con menos exercicio físico. A Carreira de Carreira tocará para 2015! xD]

Galiza existe, Galiza resiste!

Penduro este spot non só porque apoie #OVotoQueLlesDoe, senón tamén porque apoio unha liberdade de expresión merecente de tal nome.

Non pode ser que se silencien nos medios públicos opcións políticas lexítimas e cun amplo apoio social, mentres outras opcións declaradamente antigalegas, residuais electoralmente e mesmo extrainstitucionais reciben máis espazo nestes mesmos medios públicos. Xa está ben de aplicar unha e outra vez limitacións e censuras coma estas contra o nacionalismo galego!

Se lles proe que continuemos a loitar por Galiza, aínda van ter bastante para rañar.

Demostrémolo o 17 de maio nas mobilizacións de Queremos Galego e o 25 de maio nas urnas!

Galiza existe, Galiza resiste!

Avelino 100

Hoxe ás 19 h na Urbanización Os Verxeis de Teo recordarase a figura de Avelino Pousa Antelo, un home exemplar e moi querido. Deixounos aos 98 anos e, se non fose así, xustamente hoxe sopraría as candeas do seu centenario. Se puiderdes participar na homenaxe, por favor levade até alí unha palabra e unha flor.

A min non me vai ser posíbel acudir, mais si estarán, portando tamén o meu afecto, varias e varios compas da Mesa pola Normalización Lingüística, asociación da cal foi presidente de Honra e á que axudou sempre que puido. Porque sabía que non hai máis remedio que mobilizarse ante "os descastados" que nos gobernan. Porque sabía que este non é un pobo derrotado nin o será mentres haxa alguén disposto a se rebelar.

Non hai dúbida ningunha de que, se puidese estar connosco, tamén collería con forza o seu caxato para se achegar o 17 ás mobilizacións de Queremos Galego, como estivo en tantas outras, por exemplo esa da fotografía de 2009.

Avelino: Continuamos! Podes estar certo de que non imos resignarnos!

Mobilicémonos contra este goberno de dráculas

Estannos a chuchar o país: a economía que cae e cae a pesar da propaganda, unha poboación que se desertiza e con tendencia a ir a peor, unha lingua desprotexida e cunha hemorraxia de falantes que pon en risco a cohesión social e a continuidade da cultura galega...

O futuro que nos debuxan no goberno de dráculas que padecemos é escuro. Mais podemos lograr o fracaso dos maos agoiros!

Defender o noso idioma é tamén defender a dignidade do país no seu conxunto. Non somos un almacén de man de obra barata e recursos para malgastar. Somos unha nación, con lingua e cultura de seu. O 17 de maio sairemos de novo ás rúas de Galiza para o exclamarmos ben alto!

Na Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra, Santiago, Vigo, Ferrol e Foz ás 12 do mediodía reclamaremos os pasos adiante que tanto lle cómpren a este maltratado pobo. Queremos galego!

(A propósito, a pesar do que diga a TVG, non son ex presidente da Mesa, senón que son presidente da asociación até o vindeiro sábado. O curioso é que, se pensaban que eu son o ex presidente e o presidente actual -en realidade, o futuro- estaba presente no acto e interviu moi ben intervido, non se entende moi ben por que non emitiron nin por un segundo a súa imaxe e as súas declaracións. Parece que teñen présa por me veren fóra e por lle daren ben á censura ao compañeiro Marcos Maceira.)

Este 17 de maio as mobilizacións multiplícanse por oito

Este 17 de maio, a plataforma Queremos Galego -que propiciou e coordina A Mesa- convócanos non para unha, senón para oito mobilizacións: na Coruña, en Lugo, en Ourense, en Pontevedra, en Santiago, en Vigo, en Ferrol e na Mariña. Cal será a túa?

Co lema quérese reformular o lindo e coñecido poema de Xosé María Díaz Castro, a quen se lle dedica este ano o Día das Letras. Abonda de pasos atrás! Deamos sucesivos pasos adiante!

Desde o sábado próximo será o novo presidente da Mesa. Forza!

Hai dúas persoas que se repiten nestas catro fotografías que van a continuación. Unha é o pesado que escribe este blogue. A outra é o compañeiro que encabeza a única candidatura que se presentou á dirección da Mesa pola Normalización Lingüística e que levará o temón da maior asociación cultural de Galiza a partir do vindeiro sábado 26 de abril.

 

Marcos Maceira é desde hai anos unha batería imprescindíbel na sala de máquinas da Mesa e de Queremos Galego. Por exemplo, leva tempo coordinando o exitoso Correlingua e foi unha das mans que fixeron posíbel organizativamente as enormes manis en defensa do noso idioma que todos temos na cabeza e no corazón.

Nunha desas ocasións houbera que comezar o acto final porque levabamos tempo coa praza xa case chea. Confiabamos en que a xente que faltaba fose entrando en minutos e cubrise os escasos ocos do empedrado. Pasaba o tempo e a riada humana, porén, non se detiña. A persoa que presentaba nese día xa levaba o acto cara ao feche e chamoume para que lanzase o discurso. Cando ía comezar a falar, o Marcos pasoume discretamente un papeliño en que me avisaba de que aínda había xente saíndo da Alameda. Naquel humildísimo cachiño de folio -que aínda teño gardado- resúmense moitas emocións. A RTVG censurara a convocatoria, os recursos para facer chegar a nosa mensaxe eran limitadísimos... porén o amor pola lingua saltara as barreiras e inundara Compostela. E aínda as que viñeron despois e as que han vir todas as veces que fixeren falta!

Ademais de na Mesa ou en Queremos Galego, o historiador Marcos Maceira é un home con moita experiencia no activismo cultural. Teño de enfatizar ese substantivo, "experiencia", pois non por acaso é un día máis vello ca min: miña nai pariume na madrugada dun 26 de agosto e el chegou ao mundo un diíña antes. Fóra brincadeiras, o Marcos estaba a ser nestes momentos -tamén!- o dinámico presidente da veterá Agrupación Cultural O Galo, responsabilidade que deixará para imprimir a súa forza a tempo completo á Mesa pola Normalización Lingüística.

Forza traes e forza che damos! Adiante!

Novas sobre diversidade lingüística

A Mesa festexa a aprobación unánime da ILP Paz-Andrade e insta o Goberno a cumprila.

Inquietude na RAE polo uso do inglés na canción para Eurovisión.

Queremos Galego continúa co proceso de alegación contra a sanción do Goberno español pola manifestación do Día das Letras.

Entrevista a Juan Carlos Moreno Cabrera en "Para todos La 2".

A Mesa anima a apoiar a escola infantil Avoaescola.

Resistiremos, contestaremos, continuaremos

Esta quinta feira pasada entregamos na Subdelegación do Goberno español na Coruña novas alegacións contra a inxusta multa que se quere impor á plataforma Queremos Galego (impulsada e coordinada pola Mesa) pola manifestación do Día das Letras (quen me ía dicir a min que ía ter que escribir unha frase coma esta no ano 2014...).

Recordemos que a acusación é que desde a plataforma se realizaron pintadas no transcurso da mobilización, disque en estabelecementos comerciais, aínda que ningún destes supostos estabelecementos afectados presentou ningunha denuncia.

Como desde Queremos Galego xa se presentaran alegacións argumentando que non nos constaba que tal cousa acontecera, que había testemuñas que podían dar fe do que nós sostemos, que as pintadas de que nos acusan non teñen a ver coa actividade da plataforma (por exemplo, sobre o turismo...), que ningún medio de comunicación viu tal cousa, que se tal acontera nós seriamos os primeiros en rexeitalo, etc., desde o Goberno español pasaron a dar novos argumentos para manteren a sanción, algo que é procedementalmente bastante perralleiro e que crea indefensión.

Neste novo escrito preguntámoslle ao Goberno español como é que, se é verdade que houbo policías que viron como se facían esas hipotéticas pintadas, non fixeron nada para as impedir e non identificaron as persoas que tiñan a pintura na man.

É evidente a resposta: o que pretende o Goberno de Rajoy é intimidar e criminalizar os movementos sociais discrepantes. Por iso están a recibir sancións semellantes outros movementos que lexitimamente cuestionan as políticas do PP, os que para eles non son máis que sospeitos habituais.

Así e todo, que non o dubide ninguén: resistiremos, contestaremos, continuaremos.

Adiante todas e todos! Pola nosa lingua! Pola liberdade de expresión!