Inscricións, na Romaría dos Libros de Verán

Así mesmo, mañá estarei no Festigal ao longo da tarde para asinar exemplares dos libros.

Plácido: o algo máis e a alegría

Xente de diferentes sensibilidades, diferentes crenzas relixiosas, diferentes idades, diferentes partidos, está a se mover desde Ribeira imantada por un nome: Plácido Betanzos. Son tantos os alentos que se xuntan que non quero teclear hoxe para trazar o perfil do amigo da alma que se me foi, senón do sementador que tocou as vidas de tantas persoas para sempre.

Temos o Plácido creador da palabra escrita, autor de libros que queren dar espello e voz á "xente miúda", que conta historias de quen sofren a Historia, e rescata palabras outrora moi usadas e que el aposta por revivir.

Hai tamén o Plácido orador, enerxía pura, que como profesor sabe tocar a tecla para que o estudante malote se acalme, para que a moza tímida se sinta segura, para que as súas aulas de Tecnoloxía sexan moito máis que aulas de Tecnoloxía, para que mesmo os que non fomos os seus alumnos sintamos a súa calor docente. O profesor querido.

O Plácido que tece discursos é tamén o Plácido político; político no sentido de que quere traballar para unha sociedade mellor. O político que gasta horas e horas, teléfono e gasolina sen recibir nin un céntimo de beneficio. Un home tan consecuente nas súas ideas como herculeamente doce coas persoas. Iso é algo que recoñecen todos e todas as que compartiron batalla con el, nun ou noutro lado das discusións. Cre nas capacidades do país galego para saír adiante e rexeita toda explotación. Para el, Rosalía, Castelao e Marx danzan nos evanxeos. A igualdade e a xustiza non poden ser palabras nun papel. Teñen que existir.

Desde mediados dos 90, cando o coñecín, o Plácido deu en usar a palabra "camaradiña", como un apelativo afectuoso. Pouca xente sabe que iso vén dun tema do brasileiro Jorge Ben, onde se canta: "Todos meus amigos, meus camaradinhas me respeitam. Pois é! Essa é a razão da simpatia, do poder, do algo mais e da alegria". Que versos tan acaídos para o noso Plácido! O seu "algo máis" estará connosco para sempre.


[Foto de Carmela Queijeiro. Artigo publicado no xornal La Voz de Galicia, no pasado 29 de febreiro.]

Inscricións: a ollada do asasino

Penduro aquí a leitura do poemario Inscricións que fixo o tamén poeta Serxio Abalo. Agradecidísimo polo seu tempo e pola súa sinceridade!

Esta recensión publicouse orixinalmente na versión en liña do Sermos Galiza.

"Inscricións: a ollada do asasino", por Serxio Abalo

"Non entre ninguén que non saiba Xeometría, disque puña na porta da Academia de Platón", advírtesenos antes de pór o corpo a servizo do novo libro de poemas de Carlos Callón, Inscricións (Galaxia, 2019), como unha especie de premonición ou misericordia ante aqueles que escriben e inscriben. Pois este libro non fala doutra cousa ca diso: a escritura e as súas múltiplas formas. «A morte. A vida. O que as une. Todo», podemos ler na descrición da contracapa. 

 

Lonxe de parecer unha celebración da vida para comprendermos as desgrazas, ou, no seu reverso, unha celebración das desgrazas para aprehendermos a vida, o que fan precisamente as diferentes voces do poema é xogar connosco e coa maneira en que nos escribimos. O autor téntanos de a pouco a querer saber máis e devólvenos diáfana a nosa caluga a través do espello mentres penetramos nese canto ambiguo que é o sufrimento do outro.


Cando se escribe un libro no que se intenta aplacar o sentimento de dó é sinxelo cruzar a estreita liña entre a incomprensión que causa a recente ausencia dun ser querido e o tópico. Esa é a dificultade que presenta o papel en branco. Cada perda é unha comuñón de todas as perdas enmascaradas na escrita. Esa é a lección. «O que inscrebo/ ten máis vida que quen o escrebe./ É un resto que apousenta,/ un furado de enigmas e falsos recordos,/ unha casa solitaria/ que sente a tronada ao lonxe».

E é precisamente a resonancia da voz que Callón escolle o que desconcerta e impacta. «Nunca máis nos vimos, / e un día morres, / e penso en ti facéndome filloas». Así, a morte. «Intérnome nas miñas enrugas,/ primeiro de expresión,/ despois porque fago anos». Así, o paso do tempo. Igual que o brillo inocente dos ollos que queren descubrir, aquí palpita a mirada dun asasino, tan fráxil e desvalido ante o que non comprende coma os versos que o delatan: «Mentres descías, sempre ti vertical,/ dos teus labios saía a neve suxa./ Eu non podía co frío./ Contemplaba».

Con todo, hai unha serie de cuestións que frean e entorpecen o ritmo de lectura. Por unha banda, a dinámica do verso libre e contido  ̶̶ que predomina ̶  rómpese ao atoparmos unha serie de poemas cun formato diferente, como no caso do que lle dá título ao libro «Inscricións» ou o soneto «Arcanos». Por outra, a escolla de termos e/ou aforismos da corrente psicanalítica, aínda que acertada en moitos casos en favor dunha amplitude de posibilidades, noutros quedan simplemente reducidos ao seu valor teórico: «O infinito é un oito deitado/ ou un sete en transubstanciación./ A Matemática é Simbólico e Real». Ha haber espazo para o xogo: procurar novos camiños para as mesmas afrontas.

A medida que imos avanzando na lectura, por veces temos a sensación de que o autor consegue atravesar a cerna e, dalgunha maneira, esa explosión desborda e chega ata nós. A mesma sensación efémera que nos fornece cando cremos ter a chave ante aquilo que nos desacouga. Unha «fugacidade indelébel»: «Penso no frío e digo:/ Unha muller camiña./ Unha muller camiña./ Unha muller camiña./ E non é ela».

Escribe Angélica Liddell, dramaturga e directora de escena  ̶ entre outras moitas cousas ̶  no seu último libro de poemas, Una costilla sobre la mesa (La uÑa RoTa, 2018): «Antes pensaba que era imposible que las palabras estuvieran a la altura del sufrimiento. Ahora pienso que no sabemos estar a la altura de las palabras». Todo o demais, unha promesa que reverbera. 

Gravar para o perenne

"E no universo en expansión do querer e do lembrar óbrase o milagre de tatuar as palabras no silencio".

O grande poeta Román Raña publicou no Faro de Vigo esta reseña de Inscricións. É a segunda recensión que se publica deste libro, tras a do tamén poeta Serxio Abalo. Obrigado aos dous escritores, de dúas xeracións tan diferentes, que se debruzaron sobre esas páxinas.

Letras LGBT galegas, outras achegas

Desde o activismo non se quixo deixar pasar a coincidencia do festexo do noso idioma e literatura e da reivindicación do Día contra todas as fobias que teñen a ver coa diversidade de opción ou identidade sexual. Si, nos dous casos, a celebración cae no 17 de maio.

Así que desde Avante LGBT Compostela nos convidaron a María Reimóndez e a min a falarmos sobre estas catro letras galegas: L, G, T e B, e tamén chamaron a catro poetas para daren voz ás súas composicións: Cinthia Ermitas, Afra Torrado, Nuria Vil e Carlos Lixó.

Foi un pracer ouvir as palabras de María Reimóndez, que ten achegado xa desde hai tempo ópticas moi necesarias sobre o tratamento do lesbianismo na literatura e ten analizado a persistente invisibilización na recepción. Pola miña banda, voltei sobre algúns temas sobre os que xa falei tamén en moitas ocasións e anunciei que levo avanzando un libro no cal levo traballado moito tempo sobre... Aaaaah! Se non estivestes na Libraría Lila de Lilith para nos ouvirmos, xa o contarei por aquí nunhas semanas ;)

Que vivan as diversidades!

[A fotografía é da Libraría Lila de Lilith.]

Hoxe e mañá en Compostela: Letras Galegas LGTB

Eu prefería intervir cun holograma, como Mélenchon ou Madonna 🤷🏻‍♂️
Mais, xa que non se pode, acompañarei por vídeo á grandísima María Reimóndez.

Parabéns a Avante LGBT Compostela por todo o traballón que fan!

Videopoema "As mans"

Subino ao Youtube no pasado Día das Nais:

Entrevista na SER sobre Inscricións

Esta mañá, o programa "Hoy por Hoy Galicia" da SER deulle espazo ao meu último poemario. Moi obrigado pola atención ao medio e á xornalista Ainhoa Apestegui!

Somos o que un día fomos e que xa pasou

A presentación de Inscricións en Vigo non foi un día calquera para min. Sei que me lembrarei del de por vida.

Grazas a todas as persoas que alí estivestes e grazas especiais á libraría Cartabón, non só por acollelo, senón tamén por recoller este testemuño de que alí partillamos palabras e emocións:

Por se vos der xeito, na semana próxima vai haber dúas presentacións máis. Aquí van os cartaces:
 

Inscricións no Zig-Zag Diario da TVG

Obrigado á xente do programa polo seu bo facer:



Vou adiantando xa que este libro se presentará 8 de abril en Vigo na libraría Cartabón, 23 de abril en Santiago no Vide, vide! (coa colaboración da Agrupación Cultural O Galo e da libraría Pedreira) e 24 de abril na Coruña na libraría Suévia.

"Arcanos"

Subín onte, con motivo do Día Mundial da Poesía, este poema de Inscricións:

Amor. Sexo. Soidade.

Hoxe, 14 de febreiro, é un día coma outro para subir á rede o especial "Amor. Sexo. Soidade", publicado hai un par de semanas no Sermos Galiza.

Pódese ver, e tamén se pode baixar, clicando na imaxe ou aquí.

Algo aínda cavaba fontes en min

Hoxe é o aniversario de miña nai. Quero felicitala, mais non pode ser

De casualidade, chega tamén ás librarías o poemario que se desborda cando toca falar da súa doenza e da súa morte.

Sei que é casualidade absoluta, mais por un segundo póñome místico e imaxino que non foi fortuíto que os exemplares dos libros chegasen ao almacén de Galaxia uns días máis tarde do previsto. E síntome, non sei, algo así como satisfeito, porque lle envío versos xa que non podo chamala por teléfono.

O retorno a Rosalía

En 2018 fíxose o 30 aniversario da saída da Análise sociolóxica da obra de Rosalía de Castro, un traballo que marcou un punto de inflexión no coñecemento da escritora máis importante da nosa Historia.

No que estivo na miña man, promovín e coordenei un especial do Sermos Galiza para lembrar a efeméride e tamén facer o balanzo da situación. Podédelo consultar, baixar e divulgar libremente a través desta ligazón.

Que viva Rosalía!

Epitafio 2018

Chega a fin do ano e eu tantos meses sen pór nada por aquí... A que ando? Pois, mellor que contalo, será poetizalo. Neste 2019 sairá do prelo o meu novo libro de poesía. Hoxe unha amiga que aínda non o leu díxome que este poemario pode ser o epitafio dunha época da miña vida que está aínda en proceso de dó. Penso que pode ter razón. Gosto da idea de que teña razón.

O epitafio é algo que se inscribe, un espazo para a lembranza, mais tamén para o deixar ir. Nesa liña ía o primeiro título que pensei: Inscricións. Foi a columna vertebral para sustentar os diferentes textos. Do mesmo xeito que en Atravesar o fantasma, ou nos outros poemarios que se foron conformando e que non cheguei a tentar levar ao prelo, os versos van saíndo e vanse unindo polo seu propio pé.

Agora asáltame a dúbida sobre se Inscricións será o mellor título. O propio poemario foise refacendo con forza durante este horríbel 2018, no cal os versos me serviron de bálsamo e bitácula. Ao mesmo tempo, outros títulos ían pedindo paso. Non é fácil escoller. Espero acertar.

Atravesar o fantasma, en Lisboa

Esta sexta, o Centro LGBT de Lisboa (na rúa dos Fanqueiros, 40) acollerá a presentación do meu poemario Atravesar o fantasma, no marco da Feira do Livro Queer. Estarán no acto a escritora e profesora Raquel Miragaia e Alba Romero, coautora xunto con Alberte Calo do videopoema  "O desexo está na pantalla".

Ademais de ler algúns textos deste libro, tamén recitarei algúns inéditos do poemario que sairá en 2019.

Se estiverdes pola nosa King's Landing ou coñecedes alguén interesado, non deixedes de socializar esa información :)

Ligazóns ao desvío para un vinte e tres de setembro

• "Mar Callón: á procura dunha oportunidade artística".
• "Poemas asasinos", X. Ricardo Losada. 

Alexander Search

Unha das mellores decisións que tomei desde que estou aquí en Lisboa foi ir ao concerto de Alexander Search. Que incríbel marabilla de músicos, de posta en escena, de voz e de guía de Salvador Sobral.

Todo o que musican baixo este nome (e tan ben!) son textos en inglés de Fernando Pessoa, coma estes versos, que a platea entoou con suavidade:

And in a strange way undefined
Lose in the one and living Whole
The limit that I call my mind,
The bounded thing I call my soul.






(Entre parénteses e con letra pequena, só faría unha proposta de mellora, para o Centro Cultural de Belém. Do que menos gustei foi deses homes e mulleres que ían con pequenas lámpadas para focaren con elas a quen tirase fotos ou fixese pequenas gravacións durante o concerto. A min polo menos resultáronme máis incómodas que as persoas que collían o seu telemóbel. Púñanse a correr pola sala, a faceren luces intermitentes mesmo a ambos os lados dunha fila. Na miña coincidiu que no medio había unha señora que non se decataba de que lle facían luces a ela, e custou traballo que dese por iso...)

O sentido da saudade

Esta actuación foi na Habana en 1997, no Festival Mundial da Xuventude e @s Estudantes, ao final dunha marcha multitudinaria. Eu non me lembro de se fora que o acto comezara antes de tempo ou se simplemente non colliamos todos alí. O caso é que a delegación galega, como tantas outras, non gozamos desa actuación ao vivo, senón pola repetición despois na televisión.

Véxoa, escóitoa, e penso sobre o sentido da saudade.

Ligazóns ao desvío para un dezaseis de setembro

• "Cousas rarísimas que fan os galegos", Laureano Araujo.
• "The Catholic Church is six with sex", Timothy Egan. 
• Xuventude da Coruña opina sobre o galego. 
• "Uma revolta  com nome de mulher: Maria da Fonte", Xoán Costa.