Usar, escoller, solicitar

Son os tres verbos principais que temos que conxugar para revitalizarmos o noso idioma. Diso falo, entre outras cousas, no meu próximo libro sobre a situación da lingua galega, Como defenderes os teus dereitos lingüísticos, e diso trato tamén nesta conferencia que impartín hai uns meses en Ourense. Alí estivemos, en representación da Mesa e convidados polos Comités, a compañeira Rut Reza e mais eu.

Que dixeron as urnas?

No artigo desta semana en Galicia Hoxe retomo algunhas valoracións sobre as eleccións xa expresadas nesta bitácula e poño sobre a mesa outras observacións.

Que dixeron as urnas?

Sobre as eleccións municipais, a política cultural e a lideranza de Feijóo

O un de marzo do ano 2009 Alberto Núñez Feijóo conseguiu facerse coa presidencia da Xunta de Galiza tras unha campaña moi suxa que lle serviu para lograr o match point que lle negaba a maioría dos inquéritos. O éxito do dirixente do PP galego convertérao no único barón que ascendía nese partido, nun momento en que os líderes conservadores de Valencia ou Madrid ficaban ensombrecidos por escándalos de espionaxe e corrupción.

Moitas quinielas comezaron a apostar daquela polo seu nome como futuro ministro dun goberno presidido por Mariano Rajoy ou, mesmo, porque puidese chegar a encabezar o cartel electoral do PP a nivel estatal, se o actual candidato esvarase por terceira vez ante as urnas.

O contexto e as promesas fixeron que Núñez Feijóo se prodigase nestes dous anos en platós de televisión e na vida social madrileña, onde sempre realiza discursos aínda máis duros que os que pronuncia no interior. Xornal de Galicia chegou a calcular que o presidente da Xunta pasa fóra do país un de cada cinco días. Non sei se a estatística se mantén a día de hoxe ou se foi só no período inicial, mais dá para pensar.

Moitos analistas explicaron (explicamos) a súa política regresiva contra a lingua galega nese obxectivo de contentar a TDT Party e ir subindo así degraus na Corte, aínda tan remisa a aceptar a diferenza galega, aínda que sexa por orixe –como ben explicou a través dos seus prexuízos o presidente de honra do PP, José María Aznar, a respecto de Mariano Rajoy–. En fin, que Manuel Fraga Iribarne prefería por exemplo a pax lingüística porque viña á Xunta para xubilarse, mais para o dos Peares a xestión da autonomía galega é máis un trampolín para triunfar na capital, non en provincias.

Vitoria, porén...

O pasado domingo, o PP foi, con diferenza, o partido máis votado en Galiza. Ademais, por vez primeira nunhas municipais desde o Prestige, a suma dos apoios do PSOE e do BNG é inferior aos obtidos pola forza da gaivota. O seu éxito na provincia da Coruña é incontestábel, ao obter pleno nos catro grandes obxectivos: alcaldías da Coruña, Santiago, Ferrol e presidencia da Deputación. Por se for pouco, no resto de Galiza aumentou a súa representación institucional e gañou o goberno dalgúns concellos medios. Porén, a dirección galega do PP non está para festexos.

A formación de Alberto Núñez Feijóo partía con todo o vento a favor: un respaldo mediático tremendo –afortalado máis pola hipergobernamental RTVG–, unha maquinaria organizativa lubrificada desde o poder da Xunta de Galiza, un ambiente social de castigo ao PSOE pola traizón ás súas bases en políticas económicas e sociais, etc.

A pesar de que costa abaixo todos os santos axudan, Galiza foi un dos territorios do Estado español onde menos varreu o PP o pasado domingo. Non digo que teñamos que ser paspáns e facer un espectáculo pirotécnico por iso, mais tampouco vexo o sentido de non recoñecermos o que se conseguiu aquí, superando as moitas dificultades. Malia a consigna de “votar BNG é votar Zapatero”, malia a maré popular que se viviu no conxunto do Estado, Galiza foi capaz de resistir mellor a embestida.

A principal aposta do PP galego nestas eleccións foi a reconquista de Vigo, a urbe máis poboada do país, que xa daban por obtida desde había semanas. Porén, non só non o lograron, senón que foi a maior cidade do Estado en que o PP baixou en votos e será a segunda cidade en poboación tamén en todo o Estado que terá alcaldía do PSOE (dependendo para iso dun BNG que mermou os seus apoios, aínda que se mantén como forza necesaria e imprescindíbel).

Nin Vigo nin Lugo nin Ourense nin Pontevedra nin a Deputación de Lugo. Mentres o PP deu paseos triunfais en case todo o Estado, Núñez Feijóo foi incapaz de facelo. Que non nos confunda a lóxica preocupación polo que si logrou: a súa conta de resultados do domingo fíxolle perder moito peso relativo no concerto de líderes desta formación política.

O nacionalismo nas escadas

A min paréceme un dato a valorar positivamente que, por exemplo, a pesar de que o nacionalismo galego se encontra hoxe nunha preocupante situación de debilidade institucional e mediática, fose quen de incrementar o número de concellos onde foi a lista máis votada e mesmo aumentase as súas maiorías absolutas, fronte a hai catro anos, cando cogobernaba na Xunta.

É unha evidencia que o BNG perdeu votos totais e –coa tremenda excepción de Pontevedra, onde se gañou por riba dos inquéritos– poder urbano. No entanto, son poucos menos dos votos totais e un pouco máis na porcentaxe que nas pasadas eleccións autonómicas de 2009, onde se partía de estar no Goberno galego, con todo o empuxe que iso significaba. De facermos unha extrapolación directa dos datos do pasado domingo a unhas eleccións autonómicas, suporían un escano máis. É insuficiente e insatisfactorio, si, mais non é para nada unha caída libre nin a ameaza da desaparición do nacionalismo organizado que cantan e contan moitos comentaristas.

Unidade, acción e pedagoxía

Mais se para o nacionalismo poden ser uns resultados presentábeis, non se pode dubidar de que o acontecido nas cidades de Santiago de Compostela e nomeadamente na da Coruña terá repercusións graves no conxunto de Galiza. Na capital do país porque por vez primeira en democracia terá unha xestión cultural institucional feita de costas á cultura propia. As promesas e as declaracións crispantes, tan excesivas, de Xerardo Conde Roa non presaxian senón outra vaga de inanición e sectarismo para a nosa vida cultural. Oxalá fose unha impresión errada!

Ademais, Carlos Negreira Souto xa anunciou que, no caso de el chegar á alcaldía herculina, como finalmente aconteceu, movería os fíos precisos para que se derrogase o único artigo taxativo da Lei de normalización lingüística, aquel que estipula que os nosos nomes de lugar teñen como forma oficial a galega. As súas primeiras declaracións amosan que quere levar con coidado os tempos para esta batalla contra a nosa cultura e que, ademais, fará o posíbel para chegar neste punto a un acordo co PSOE.

Perante isto, cómpre unidade dentro da diversidade e que todas as persoas que queremos o noso idioma actuemos socialmente con persistencia, pedagoxía e intelixencia. Porque a democracia non é só votar, senón tamén participar, debater, construír...

Xa están aquí!

Se alguén sabe onde se pode encontrar con mellor calidade, que avise ;)

Danza cu duro!

O kuduro angolano de que se fala na canción vén xustamente do que parece: é un estilo de baile onde os cadrís deben manterse duriños.

Aquí en Galiza escóitase máis a versión en español de Don Omar, mais a orixinal é do cantor e compositor portugués coñecido como Lucenzo.



Vem para quebrar kuduro!
Vamos dançar kuduro!
Oi oi oi!
Seja morena ou loira , vem balançar kuduro!
Oi oi oi!

Vem dançar comigo, seguindo este ritmo.
Quero-te ver balançar,
Todos a lado a lado, vai ser toda a noite,
vem dancar até cansar:
Mexe kuduro,
(balançar) que é uma loucura,
(morena) vem ao meu lado,
(ninguém) vai ficar parado,
(quero ver...)

Oi oi oi!
Vem para quebrar kuduro , vamos dançar kuduro!
Oi oi oi!
Seja morena ou loira , vem balançar kuduro!
Oi oi oi!

Vem, vem, vem!
Sabes bem bem que é só dançar.
Kuduro está no ar.
Dá-me a tua a mão, não me digas não,
Vem dançar porque ninguém vai parar!
Mexe kuduro,
(balançar) que é uma loucura,
(morena) vem ao meu lado,
(ninguém) vai ficar parado,
(quero ver...)

Oi oi oi!
E para quebrar kuduro , vamos dançar kuduro!
Oi oi oi!
Seja morena ou loira , vem balançar kuduro.
Oi oi oi!

Ladies and gentlemen,
Paris people report on a floor,
Big ali New-York city (yes)
Lucenzo (yes)
Let's go! Sube las manos!
Mujeres!
Bailar!
Fiesta!

Oi oi oi!
Oi oi oi!
Irmão meu! Irmão meu!
New York City!
Portugal!
Oi oi oi!

A perda dunha lingua non é un proceso espontáneo

Para xustificar a súa acción letal contra o noso idioma, o autodenominado ex sociolingüista e actual verdugo do galego, Anxo Lorenzo, afirma de cando en vez que a política dun goberno non repercute sobre a saúde dun idioma. Se en realidade pensase iso, por honestidade debería propor que se fechase a Secretaría Xeral de Política Lingüística, pois non se entendería moi ben xa non só a súa existencia continxente, senón a súa propia razón de ser.

Mais non nos enganemos; non nos deixemos enganar. Se o galego é a única lingua con algún rango de oficialidade no Estado que perde falantes é por algo. A desprotección xurídica real e a farsa que moitas veces se agocha en supostas promocións institucionais do noso idioma explícannos esta situación.

Comparemos, por exemplo, o que o PP fai aquí en Galiza co que acontece en Euskadi, onde este partido dá soporte a un goberno do PSOE que mantén modelos de inmersión lingüística aquí prohibidos, que financia no País Vasco francés escolas en euskara (aquí prohibidas para o galego!) e que agora, por exemplo, acaba de destinar 12,5 millóns de euros a proxectos que serven para promocionar este milenario idioma no día a día.

Non digo isto para que nos queimemos pensando o mal que estamos, senón para que tomemos forzas e nos decatemos de que, a pesar das moitas dificultades, outra realidade é posíbel.

O euskara encontrouse en momentos de menor vitalidade que a que ten hoxe o galego e porén foi capaz de tomar o camiño da súa restauración e recuperación. A perda dunha lingua non é un proceso espontáneo. A súa revitalización, tampouco.

Lección de ética

"Non preciso principios éticos e supremacía moral. Chéganme cos principios éticos e a supremacía moral que me dan os galegos cos seus votos"

(Alberto Núñez Feijóo, sobre a primeira vez na historia que entra a policía na Xunta, para deter o responsábel da promoción económica do Goberno galego, nomeado por el)

A lingua preferida

Esta imaxe pertence ao momento de recollida por parte da Mesa do premio Rosalía de Castro da Deputación da Coruña, que ten trazas de que vai ser a última vez que se convoque.

Para o acto, Xurxo Borrazás escribiu un lindo manifesto que merece ser divulgado:

A lingua preferida

Non queremos unha lingua excelsa, preferímola vulgar. Tampouco a queremos celebrada, preferímola falada. Non a queremos amábel, preferímola impertinente. Non queremos unha lingua fermosa, preferímola útil. Non queremos unha lingua de escritores, preferímola de mecánicos, de taberneiros, tendeiros, médicos, xuíces e mariscadoras, de xornalistas, de músicos, de albaneis, de travestís, de futbolistas, taxistas e labradores. Non queremos unha lingua de mestres, querémola de estudantes. Non queremos unha lingua baixo os focos, preferímola transparente. Non queremos unha lingua con historia, preferímola con futuro. Non queremos unha lingua ritual, nin virtual nin ideal, preferímola real. Non queremos unha lingua doce, azucrada, na que todo soe ben, preferímola salgada. Non queremos unha lingua de letras, preferímola de ciencias. Non queremos unha lingua de espíritos, preferímola de corpos. Non queremos unha lingua de erotismo, preferímola de sexo. Non queremos unha lingua de xardín francés, preferímola de bosque. Non queremos unha lingua folk, preferímola punk. Non queremos unha lingua limpa, preferímola sucia, chapuzando en todas as pozas. Non queremos unha lingua doméstica, preferímola fóra. A ver esa lingua! Non queremos unha lingua sentada, preferímola a bailar. Non queremos unha lingua de pau, preferímola eléctrica. Non queremos media lingua, preferímola enteira. Non queremos unha lingua nosa, querémola de todos. Non a queremos de confidencias, preferímola de aturuxos. Non a queremos de domingo, preferímola de diario. Non a queremos recibir, querémola dar. Non a queremos discreta e virtuosa, querémola de troula. Non a queremos nos libros, querémola nos contratos. Non queremos lingua de natureza, querémola de fábrica. Non queremos diplomas, aspiramos ao podio. Non queremos cans, queremos vacas. Queremos unha lingua escaladora, ciclista, surfista, fogueteira, moinante, zulú. Non a queremos santa, querémola voraz. Non a queremos excepción, querémola norma. E tampouco a queremos norma, mellor infracción. Querémola feiranta. Non a queremos conmemoración, querémola festa. Ou rutina. Non a queremos grande, querémola nosa. Non a queremos nai, querémola amiga. E senón inimiga, pero sempre enfronte, a escape libre. Querémola en inglés e querémola en verde. Querémola na boca dos nosos adversarios. Querémola deslinguada, montaña rusa. Querémola en google e en yahoo. Queremos lingua Messi, lingua Pelé. Non queremos unha lingua quieta, querémola en marcha e de man en man, coma se nada. Queremos unha lingua a almorzar de hotel, buffet libre, relax total. Queremos mil primaveras máis, mil vendimas logradas, mil nevaradas brancas e mil veráns na area ao sol. Querémola en marcha e non a queremos nada. Preferímola toda.

Debaixo do macartismo

Non transcorreu máis que a metade da lexislatura autonómica e a xustiza xa tivo que deter ao director e subdirector do IGAPE, organismo da Xunta encargado da promoción económica.

O director, nomeado directamente a proposta de Alberto Núñez Feijóo, está, xunto co subdirector, acusado de fraude en subvencións públicas, falsidade documental, alzamento de bens, branqueamento de capitais e fraude fiscal.

Si, xa sei que hai unha crise de valores que fai que a moita xente non lle importe que haxa corruptos na vida pública. Mais tamén hai algunhas persoas que nos indignamos de verdade por estas situacións e reclamamos transparencia e honestidade.

Lembremos, ademais, que mentres a Xunta de Núñez Feijóo difamaba organizacións como Unións Agrarias ou A Mesa por recibiren axudas públicas legais e lexítimas, presuntamente estaría a acontecer todo isto. Debaixo do macartismo está o fedor a podre.