
Hoxe, pouco despois das doce do mediodía, terei unha entrevista en directo en Radio Voz. Os motivos da conversa serán as diferenzas dialectais do galego e o seu traslado aos medios de comunicación.
Vanme preguntar sobre isto porque a TVG instou unha presentadora a non usar a gheada. Este trazo dialectal só en teoría está recoñecido como unha opción dentro da normativa oficial do galego (na súa forma aspirada, como a palabra
house en inglés ou como cando Lady Gaga canta "Alejandro", mais non na equivalente ao
j castelán, que ningún lingüista dubida de que é un castelanismo, aínda que a moitos falantes lles poida parecer tan sorprendente como descubrir que as palabras
medrar ou
cartos procedan do español). A teoría, porén, non se acompaña coa práctica. Así o sintetiza o académico Xosé Luís Regueira no
Dicionario de pronuncia da lingua galega:
Mais o feito é que no seu funcionamento social o galego estándar non se pronuncia con gheada, evítase na lingua pública formal, e incluso os membros do grupo social de referencia que teñen gheada nas variedades informais evítana ao cambiaren de rexistro. Dito doutra maneira, a lingua estándar actual non ten gheada.
Todos os idiomas precisan que se use o estándar no ensino, na administración e nos espazos formais dos medios de comunicación. O galego tamén ten unha normativa, un modelo unitario de corrección, e eu penso que é bo que se afortale alí onde debe usarse. Claro que todo estándar é sempre unha árbore que impide ver o bosque, unha escolla que por tanto deixa fóra outras opcións. Iso é normal e está compensado por moitas razóns que benefician o colectivo.
Ora ben, o que máis chama a atención de todo este asunto é que na Radio Galega e na TVG se escolla xusto reprender unha presentadora por usar un galego popular, aínda que sexa cun trazo na fronteira do estándar. Non importa que haxa tertulianos semanais que se neguen a usar o galego (ademais, nalgún caso cunha entoación nada acaída para un medio de comunicación); non importan os locutores que se negan a usar o estándar, que mesmo se burlan dos consellos dos lingüistas da compañía e inzan a mantenta o seu discurso de castelanismos; non importa que haxa días en que mesmo os rótulos escritos dos telexornais teñan erros graves; non importa que haxa presentadores que falan galego con cinco vogais... En todo iso é onde temos verdadeiras carencias, verdadeiros e serios problemas para o noso idioma.